ከመቼ ጀምሮ

የሳሌዥያን ማኅበር በዓለም ዙሪያ

የጅማሬው አጭር ታሪክ

መነሻው፦ የኦራቶሪዮው ልምድ (1841-1846)
ዲሴምበር 8 ቀን 1841 የሳሌዥያን ታሪክ የሚጀምርበት ምሳሌያዊ ቀን ነው። በዚያ ቀን በቶሪኖ ከተማ ቅዱስ ዮሐንስ ቦስኮ ወጣቱን ባርቶሎሜዎ ጋሬሊን በአሲዚው ቅዱስ ፍራንሲስ ቤተ ክርስቲያን የንዋየ ቅድሳት ክፍል ውስጥ አገኘው። ከዚያ ቀላል ውይይት ኦራቶሪዮው ተወለደ፤ ይህም መጀመሪያ ላይ የእሁድ ትምህርተ ክርስቶስና የወዳጅነት ስብሰባዎችን ያካተተ ተነሣሽነት ነበር።
ታሪካዊው ዐውድ ወሳኝ ነው፦ የሰርዲኒያ መንግሥት ዋና ከተማ የነበረችው ቶሪኖ በኢኮኖሚና በማኅበራዊ ለውጥ መካከል ነበረች። ገና በመጀመር ላይ የነበረው ኢንዱስትሪ በሺዎች የሚቆጠሩ ወጣቶችን ከገጠር ይስብ ነበር፤ ብዙዎቹም ቤተሰብ፣ ቋሚ ሥራና ትምህርት አልነበራቸውም። ዶን ቦስኮ አልፎ አልፎ የሚደረግ እርዳታ በቂ እንዳልሆነ ተገነዘበ፦ ትምህርትን፣ ሃይማኖታዊ ሥልጠናንና ሰብአዊ አጃቢነትን የሚያጣምር ቋሚ አካባቢ መፍጠር አስፈላጊ ነበር።
በኤፕሪል 12 ቀን 1846፣ በፋሲካ ዕለት፣ ኦራቶሪዮው በቫልዶኮ ቋሚ መቀመጫ አገኘ። እዚህ አዲስ የትምህርት ሞዴል ተፈጠረ፦ የሚቀበል ቤት፣ ለሕይወት የሚያዘጋጅ ትምህርት ቤት፣ ወንጌልን የሚሰብክ ቁምስና፣ እንደ ወዳጆች የሚገናኙበት ግቢ። በዚህ ሐዋርያዊ የሙከራ ቦታ ውስጥ በአመክንዮ፣ በሃይማኖትና በፍቅራዊ ደግነት ላይ የተመሠረተው “የመከላከል ሥርዓት” ተብሎ የሚጠራው ቅርጽ ያዘ። ቀኖናዊው ምሥረታ ከመካሄዱ በፊትም ተጨባጭና የተደራጀ ልምድ ቀድሞውኑ ነበር።

ወደ ቋሚ ቅርጽ፦ የ1859 ውሳኔ
ዓመታት እያለፉ ሲሄዱ ሥራው አደገ። በዶን ቦስኮ ዙሪያ ያንኑ የትምህርት ፍቅር የሚጋሩ ወጣት ተባባሪዎች ተሰበሰቡ። ለኦራቶሪዮውና ለአዳዲሶቹ ተነሣሽነቶች (ትምህርት ቤቶች፣ የሙያ ማሠልጠኛዎች፣ አዳሪ ቤቶች) ቀጣይነትን ለማረጋገጥ ቋሚ የሕግ መዋቅር አስፈላጊ መሆኑ ታወቀ።
በዲሴምበር 18 ቀን 1859 ዶን ቦስኮ 17 አባላትን ሰብስቦ የቅዱስ ፍራንሲስ ደ ሳልስ ማኅበርን በይፋ መሠረተ። ይህ ተራ መደበኛ ድርጊት ብቻ ሳይሆን ስልታዊ ምርጫ ነበር፦ ሥራው በመሥራቹ ሕይወት ላይ ጥገኛ መሆን የለበትም፤ ይልቁንም የጋራ ደንቦች ባሉት ገዳማዊ ተቋም ውስጥ ሥር መስደድ አለበት።
ማኅበሩ ቅዱስ ፍራንሲስ ደ ሳልስን መጥቀሱ ግልጽ የሆነ መንፈሳዊ መነሣሣትን ይገልጻል፦ ሐዋርያዊ የዋህነት፣ ወጣቶች ሊታነጹ እንደሚችሉ ያለ እምነት፣ ክርስቲያናዊ ብሩህ ተስፋ። አዲሱ ማኅበር የተወለደው ግልጽ ዓላማ ይዞ ነው፦ “የነፍሳት ድኅነት”፣ በተለይም የድሆችና የተተዉ ወጣቶች፣ በሁለንተናዊ ትምህርት አማካይነት።

የቤተ ክርስቲያን ዕውቅና (1864-1874)
ወጣቱ ማኅበር ይፋዊ ዕውቅና ለማግኘት ውስብስብ ጉዞ አደረገ። በዘመኑ የነበረው የፖለቲካ ሁኔታ በጣሊያን ውሕደት ዐውድ ውስጥ በመንግሥትና በቤተ ክርስቲያን መካከል በነበሩ ውጥረቶች የተሞላ ነበር። አዲስ ገዳማዊ ተቋም መመሥረት ቀላል አልነበረም።
በጁላይ 23 ቀን 1864 ማኅበሩ ከሮም የመጀመሪያውን ዕውቅና አገኘ፤ ይህም “Decretum Laudis” (የምስጋና ድንጋጌ) ነው። ከዚያም በፌብሩወሪ 19 ቀን 1869፣ በር.ሊ.ጳ. ፒዮስ ዘጠነኛ ዘመነ ጵጵስና ከቅድስት መንበር የማጽደቂያ ድንጋጌ አገኘ። ይህ ወሳኝ እርምጃ ነበር፦ ማኅበሩ በጳጳሳዊ ሕግ ሥር ያለ ገዳማዊ ተቋም ሆኖ ዕውቅና አገኘ።
በኤፕሪል 3 ቀን 1874 ሕገ ደንቦቹ በመጨረሻ ጸደቁ። ይህ ድርጊት ዓላማዎችን፣ የገዳማዊ ሕይወት መሐላዎችን፣ የውስጥ አስተዳደርንና የትምህርት ተልእኮን በተቀናጀ መንገድ ይወስናል። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ማኅበሩ ሙሉ የቤተ ክርስቲያን ሕጋዊነትና መረጋጋቱንና ዕድገቱን የሚያረጋግጥ የሕግ መዋቅር አለው።

የሚሲዮን ተልእኮ መከፈት (1875)
ሕገ ደንቦቹ ከጸደቁ ከአንድ ዓመት በኋላ ብቻ ማኅበሩ ዓለም አቀፋዊ ገጽታውን የሚወስን እርምጃ ወሰደ። በ1875 የመጀመሪያው የሚሲዮናውያን ቡድን ወደ አርጀንቲና ተጓዘ። ዶን ቦስኮ ጣሊያናውያን ስደተኞችን እንዲረዱና የአካባቢውን ሕዝቦች ወንጌል እንዲሰብኩ በአባ ዮሐንስ ካልዬሮ የሚመሩ የሳሌዥያውያን ቡድን ላከ።
ይህ ምርጫ ሁለት መሠረታዊ ነገሮችን ይገልጣል፦ የጸጋውን ዓለም አቀፋዊ አድማስና ቀድሞውኑ የተደረሰበትን የማደራጀት ችሎታ። በጥቂት አሥርት ዓመታት ውስጥ ሳሌዥያውያን በላቲን አሜሪካ፣ በፈረንሳይ፣ በስፔን እና ቀስ በቀስም በሌሎች አህጉራት ተስፋፉ። የሙያ ትምህርት፣ የግብርና ትምህርት ቤቶች፣ ቁምስናዎችና ኦራቶሪዮዎች የሐዋርያዊ መገኘት ዋና መሣሪያዎች ሆኑ።
የሚሲዮን መስፋፋት የጎንዮሽ ተጨማሪ ሳይሆን የመጀመሪያው ዕቅድ ዋና አካል ነው፦ ወጣቶች በጣም ወደሚያስፈልጋቸው ቦታ መሄድ።

ከ1888 በኋላ የነበረው መጠናከር
ዶን ቦስኮ በጃንዩወሪ 31 ቀን 1888 ሲያርፍ ማኅበሩ በመቶዎች የሚቆጠሩ አባላትና በአውሮፓና በአሜሪካ በርካታ ቤቶች ነበሩት። የአመራር ሽግግሩ የተቋሙን ጽናት ለማረጋገጥ ወሳኝ ፈተና ነበር።
የመጀመሪያው ተተኪ ሚኬሌ ሩዋ፣ ለጸጋው በታማኝነትና በጠንካራ የማደራጀት ችሎታ ማኅበሩን መራ። በጠቅላይ አለቃነቱ ዘመን የሳሌዥያን ቤቶች በዙ፤ መገኘቱም ይበልጥ ተስፋፋ። ተቋሙ ከመሥራቹ ሞት በኋላ ተልእኮውን መቀጠል እንደሚችልና በጊዜ ሂደት ሊዘልቁ የሚችሉ መዋቅሮችና መንፈሳዊነት እንዳሉት አሳየ።

የሳሌዥያን ማኅበር ምሥረታ የአንድ ነጠላ ድርጊት ውጤት ሳይሆን ቀስ በቀስ የተካሄደ ሂደት ነው፦ ከኦራቶሪዮው ተጨባጭ ልምድ እስከ 1859 ምሥረታ፤ ከጳጳሳዊ ዕውቅና እስከ ሚሲዮን መስፋፋት፤ ከመሥራቹ አመራር እስከ ተቋማዊ መጠናከር።
በዚህ ጉዞ ማዕከል ላይ ቀላልና ሥር ነቀል እምነት ይቀራል፦ ትምህርት ለወንጌል ስብከትና ለሰብአዊ ዕድገት ተመራጭ መንገድ ነው። የሳሌዥያን አመጣጥ ታሪክ በዘመኑ ማኅበራዊ እውነታ ውስጥ ሥር የሰደደ አንድ ሐዋርያዊ ግንዛቤ በዓለም አቀፍ ደረጃ ተጽዕኖ ማሳደር ወደሚችል የቤተ ክርስቲያን ተቋም እንዴት ሊለወጥ እንደሚችል ያሳያል።