Minn meta

Il-Kongregazzjoni Salesjana fid-dinja

Storja qasira tal-bidu

L-oriġini: l-esperjenza tal-Oratorju (1841-1846)
It-8 ta’ Diċembru 1841 hija d-data simbolika li minnha tibda l-istorja Salesjana. F’dak il-jum, f’Turin, San Ġwann Bosco jiltaqa’ maż-żagħżugħ Bartolomeo Garelli fis-sagristija tal-knisja ta’ San Franġisk t’Assisi. Minn dak id-djalogu sempliċi jitwieled l-Oratorju, inizjattiva li fil-bidu kienet tikkonsisti f’laqgħat tal-Ħadd ta’ katekiżmu u ħbiberija.
Il-kuntest storiku huwa deċiżiv: Turin, kapitali tar-Renju tas-Sardinja, tinsab f’nofs trasformazzjoni ekonomika u soċjali. L-industrijalizzazzjoni li kienet għadha qed titwieled tiġbed eluf ta’ żgħażagħ mill-kampanja, ħafna drabi mingħajr familja, xogħol stabbli u edukazzjoni. Don Bosco jifhem li għajnuna episodika mhix biżżejjed: jeħtieġ jinħoloq ambjent stabbli li jgħaqqad l-edukazzjoni, il-formazzjoni reliġjuża u l-akkumpanjament uman.
Fit-12 ta’ April 1846, jum il-Għid, l-Oratorju jsib sede definittiva f’Valdocco. Hawnhekk jiżviluppa mudell edukattiv oriġinali: dar li tilqa’, skola li tħejji għall-ħajja, parroċċa li tevanġelizza, bitħa fejn wieħed jiltaqa’ ma’ ħbiebu. Huwa f’dan il-laboratorju pastorali li tieħu l-forma tagħha l-hekk imsejħa “Sistema Preventiva”, mibnija fuq ir-raġuni, ir-reliġjon u l-amorevolezza. Saħansitra qabel it-twaqqif kanoniku, diġà teżisti esperjenza konkreta u strutturata.

Lejn forma stabbli: id-deċiżjoni tal-1859
Hekk kif jgħaddu s-snin, l-opra tikber. Madwar Don Bosco jinġabru kollaboraturi żgħażagħ li jaqsmu l-istess passjoni edukattiva. Jinftiehem li, biex tiġi garantita l-kontinwità tal-Oratorju u tal-inizjattivi l-ġodda (skejjel, workshops, konvitti), hemm bżonn ta’ struttura ġuridika stabbli.
Fit-18 ta’ Diċembru 1859 Don Bosco jlaqqa’ 17-il membru u jwaqqaf uffiċjalment is-Soċjetà ta’ San Franġisk ta’ Sales. Ma kienx biss att formali, iżda għażla strateġika: l-opra ma kellhiex tiddependi mill-ħajja tal-fundatur, iżda kellha tiżviluppa għeruq f’istitut reliġjuż b’regoli komuni.
Ir-referenza għal San Franġisk ta’ Sales tesprimi ispirazzjoni spiritwali preċiża: ħlewwa pastorali, fiduċja fil-possibbiltà li ż-żgħażagħ jiġu edukati, ottimiżmu Nisrani. Il-Kongregazzjoni l-ġdida titwieled b’għan ċar: “is-salvazzjoni tal-erwieħ”, l-aktar taż-żgħażagħ foqra u abbandunati, permezz tal-edukazzjoni integrali.

Ir-rikonoxximent tal-Knisja (1864-1874)
Il-Kongregazzjoni żagħżugħa tgħaddi minn triq kumplessa biex tikseb ir-rikonoxximent uffiċjali. Il-klima politika ta’ dak iż-żmien kienet immarkata minn tensjonijiet bejn l-Istat u l-Knisja fil-kuntest tal-unifikazzjoni tal-Italja. Li jitwaqqaf istitut reliġjuż ġdid ma kienx faċli.
Fit-23 ta’ Lulju 1864 is-Soċjetà tirċievi l-ewwel rikonoxximent minn Ruma, id-“Decretum Laudis” (digriet ta’ tifħir). Wara, fid-19 ta’ Frar 1869, tikseb id-digriet ta’ approvazzjoni mis-Santa Sede taħt il-pontifikat tal-Papa Piju IX. Huwa pass deċiżiv: il-Kongregazzjoni tiġi rikonoxxuta bħala istitut reliġjuż ta’ dritt pontifiċju.
Fit-3 ta’ April 1874 jiġu approvati b’mod definittiv il-Kostituzzjonijiet. Dan l-att jistabbilixxi b’mod organiku l-għanijiet, il-voti reliġjużi, il-gvern intern u l-missjoni edukattiva. Minn dak il-mument, il-Kongregazzjoni għandha leġittimazzjoni ekkleżjali sħiħa u struttura normattiva li tiggarantixxi l-istabbiltà u l-iżvilupp tagħha.

Il-ftuħ missjunarju (1875)
Sena biss wara l-approvazzjoni tal-Kostituzzjonijiet, il-Kongregazzjoni tagħmel pass li kien se jfassal il-wiċċ internazzjonali tagħha. Fl-1875 titlaq l-ewwel spedizzjoni missjunarja lejn l-Arġentina. Don Bosco jibgħat grupp ta’ Salesjani mmexxija minn Dun Giovanni Cagliero, bil-mandat li jassistu lill-emigranti Taljani u li jevanġelizzaw lill-popolazzjonijiet lokali.
Din l-għażla turi żewġ elementi fundamentali: l-orizzont universali tal-kariżma u l-ħila organizzattiva li issa kienet intlaħqet. Fi ftit deċennji s-Salesjani jinxterdu fl-Amerka Latina, fi Franza, fi Spanja u gradwalment f’kontinenti oħra. L-edukazzjoni professjonali, l-iskejjel agrikoli, il-parroċċi u l-oratorji jsiru strumenti privileġġjati ta’ preżenza pastorali.
L-espansjoni missjunarja mhix żieda marġinali, iżda parti integrali mill-proġett oriġinali: li tmur fejn iż-żgħażagħ għandhom l-akbar bżonn.

Il-konsolidament wara l-1888
Meta miet Don Bosco, fil-31 ta’ Jannar 1888, il-Kongregazzjoni kellha mijiet ta’ membri u bosta djar fl-Ewropa u fl-Amerka. It-tranżizzjoni tat-tmexxija kienet prova deċiżiva biex tiġi vverifikata s-solidità tal-istitut.
L-ewwel suċċessur, Michele Rua, imexxi l-Kongregazzjoni b’fedeltà lejn il-kariżma u b’ħila organizzattiva qawwija. Matul ir-rettorat tiegħu d-djar Salesjani jimmoltiplikaw ruħhom u l-preżenza tkompli tinfirex. L-istitut juri li kapaċi jkompli l-missjoni wara l-mewt tal-fundatur, u li għandu strutturi u spiritwalità kapaċi jdumu maż-żmien.

Il-kostituzzjoni tal-Kongregazzjoni Salesjana mhix ir-riżultat ta’ att iżolat, iżda ta’ proċess gradwali: mill-esperjenza konkreta tal-Oratorju għat-twaqqif tal-1859; mir-rikonoxximent pontifiċju għall-espansjoni missjunarja; mit-tmexxija tal-fundatur għall-konsolidament istituzzjonali.
Fiċ-ċentru ta’ din it-triq tibqa’ konvinzjoni sempliċi u radikali: l-edukazzjoni hija triq privileġġjata ta’ evanġelizzazzjoni u ta’ promozzjoni umana. L-istorja tal-oriġini Salesjani turi kif intwizzjoni pastorali, b’għeruqha fir-realtà soċjali ta’ żmienha, tista’ tinbidel f’istituzzjoni ekkleżjali kapaċi tħalli impatt fuq livell mondjali.