Għaliex is-Salesjani jagħmlu dak li jagħmlu
Il-Kongregazzjoni Salesjana fid-dinja
Għaliex? X’inhi l-motivazzjoni?
Il-mistoqsija “għaliex is-Salesjani jagħmlu dak li jagħmlu?” tmiss il-qalba tal-vokazzjoni Salesjana. Ma tirrigwardax qabel kollox l-opri, l-istrutturi jew l-attivitajiet – oratorji, skejjel, ċentri ta’ taħriġ vokazzjonali, universitajiet, parroċċi, opri soċjali, eċċ. – iżda l-għerq ta’ ġewwa li jnisselhom. Ir-raġuni għaliex is-Salesjani jagħmlu dak li jagħmlu hija teoloġika qabel ma hija organizzattiva: titwieled minn esperjenza ta’ Alla u minn sejħa ekkleżjali.
1. Għax jemmnu fl-imħabba ta’ Alla li tasal qabilna
Fl-oriġini hemm iċ-ċertezza li Alla jħobb lil kull persuna, u b’mod partikolari liż-żgħażagħ. Il-vokazzjoni Salesjana hija mibnija fuq din il-konvinzjoni: kull żagħżugħ iġorr fih proġett ta’ ġid, spiss moħbi, xi drabi midrub, iżda reali. L-edukazzjoni għalhekk issir kooperazzjoni mal-azzjoni tal-grazzja.
Il-motto ta’ Don Bosco – “Da mihi animas, cetera tolle” – jesprimi din il-passjoni edukattiva. Mhuwiex attiviżmu soċjali, iżda dedikazzjoni għas-salvazzjoni integrali tal-persuna. Is-Salesjani jaħdmu fil-qasam edukattiv għax jaraw fl-edukazzjoni post privileġġjat ta’ tkabbir u ta’ promozzjoni umana integrali.
2. Għax iħossuhom mibgħuta liż-żgħażagħ, speċjalment l-ifqar fosthom
L-“għaliex” Salesjan huwa marbut mill-qrib ma’ preferenza evanġelika. Il-missjoni mhijiex ġenerika: hija diretta liż-żgħażagħ, b’attenzjoni partikolari għal dawk li jgħixu sitwazzjonijiet ta’ faqar materjali, kulturali jew spiritwali. Din l-għażla ma titwilidx minn strateġija soċjoloġika, iżda minn qari evanġeliku tar-realtà.
Iż-żgħażagħ foqra mhumiex problema li trid tiġi ġestita, iżda post teoloġiku: fihom tidher b’mod partikolari s-sejħa ta’ Kristu. Għalhekk is-Salesjani jagħżlu li jgħixu fil-periferiji eżistenzjali, li jaqsmu l-ħajja ta’ kuljum taż-żgħażagħ, u li joffru spazji edukattivi fejn iħossuhom milqugħa u apprezzati.
3. Għax jemmnu fl-edukazzjoni bħala triq ta’ trasformazzjoni
L-għażla edukattiva mhijiex newtrali. Hija timplika viżjoni antropoloġika preċiża: il-bniedem huwa kapaċi jikber, jerfa’ responsabbiltà u jinfetaħ għat-traxxendenti. Is-Sistema Preventiva li żviluppa Don Bosco – mibnija fuq ir-raġuni, ir-reliġjon u l-ħlewwa – tittraduċi din il-viżjoni fil-prattika.
Is-Salesjani jagħmlu dak li jagħmlu għax jemmnu li l-prevenzjoni hija aktar effettiva mir-repressjoni, li l-preżenza tħalli aktar impatt mill-kontroll, u li r-relazzjoni edukattiva hija l-post fejn jinbena l-futur. Li tinvesti fl-iskola, fit-taħriġ vokazzjonali u fl-akkumpanjament spiritwali jfisser li tikkontribwixxi għall-bini ta’ soċjetà aktar ġusta u solidali.
4. Għax jagħrfu lilhom infushom bħala werrieta ta’ kariżma
Is-Salesjani jagħmlu dak li jagħmlu għax jafu li huma depożitarji ta’ kariżma mqanqla mill-Ispirtu s-Santu fil-Knisja permezz ta’ San Ġwann Bosco. Il-kariżma mhijiex memorja statika tal-passat, iżda forza dinamika li titlob li tiġi attwalizzata fil-kuntesti storiċi u kulturali differenti.
Li tkun fidil lejn Don Bosco jfisser li tinterpreta b’mod kreattiv il-forom ġodda ta’ faqar fost iż-żgħażagħ, li tuża lingwaġġi adattati, u li tgħix fl-ambjenti edukattivi l-ġodda, inklużi dawk diġitali. Il-fedeltà ma tikkonsistix fir-ripetizzjoni tal-forom, iżda fil-koerenza mal-intwizzjoni oriġinali: li tħobb liż-żgħażagħ u twassalhom għall-laqgħa ma’ Kristu.
5. Għax jixtiequ “jiffurmaw insara tajbin u ċittadini onesti”
Din l-espressjoni tiġbor fil-qosor viżjoni integrali tal-persuna. L-edukazzjoni Salesjana ma tifridx id-dimensjoni reliġjuża minn dik ċivili. Li tifforma “insara tajbin” ifisser li takkumpanja lejn fidi konxja u mgħixa; li tifforma “ċittadini onesti” ifisser li teduka għar-responsabbiltà soċjali, għal-legalità, għax-xogħol u għas-solidarjetà.
Għalhekk l-“għaliex” tal-opri Salesjani huwa wkoll kulturali u soċjali. Is-Salesjani huma konvinti li t-trasformazzjoni tas-soċjetà tgħaddi mill-formazzjoni tal-kuxjenzi. Għalhekk jinvestu l-enerġiji tagħhom fl-iskola, fl-università, fit-taħriġ vokazzjonali u fil-pastorali taż-żgħażagħ.
6. Għax jesperjenzaw li l-ferħ huwa possibbli
Karatteristika distintiva tal-kariżma Salesjana hija l-ferħ. Mhux ferħ superfiċjali, iżda l-hena li titwieled mill-Vanġelu. Is-Salesjani jagħmlu dak li jagħmlu għax esperjenzaw li l-qdusija hija possibbli u jixtiequ jipproponuha liż-żgħażagħ bħala mixja realistika u attraenti.
L-ambjent edukattiv Salesjan – spiss deskritt bħala “dar li tilqa’, parroċċa li tevanġelizza, skola li tħejji għall-ħajja, bitħa fejn wieħed jiltaqa’ mal-oħrajn” – jesprimi din il-konvinzjoni: il-fidi ma tfaqqarx l-umanità, iżda twettaqha.
Fl-aħħar mill-aħħar, l-“għaliex” tas-Salesjani huwa tweġiba għal sejħa. Huma jagħmlu dak li jagħmlu għax iħossuhom mibgħuta minn Alla liż-żgħażagħ; għax jemmnu fil-qawwa trasformattiva tal-edukazzjoni; għax jgħixu konsagrazzjoni li tagħmilhom sinjali tal-imħabba ta’ Kristu; għax jagħrfu lilhom infushom bħala parti minn storja kariżmatika li tkompli.
Kull opra, kull inizjattiva u kull proġett isib hawn il-motivazzjoni aħħarija tiegħu. Mhuwiex sempliċiment kwistjoni ta’ “nagħmlu l-ġid”, iżda li nkunu, fil-qalba tad-dinja taż-żgħażagħ, sinjali u ġarrejja tal-imħabba ta’ Alla.
