Waarom de salesianen doen wat ze doen
De Salesiaanse Congregatie in de wereld
Waarom? Wat is de drijfveer?
De vraag “waarom doen de salesianen wat ze doen?” raakt het hart van de salesiaanse roeping. Ze gaat niet in de eerste plaats over de werken, de structuren of de activiteiten – oratoria, scholen, centra voor beroepsopleiding, universiteiten, parochies, sociale werken enz. – maar over de innerlijke wortel waaruit ze voortkomen. De reden waarom de salesianen doen wat ze doen, is theologisch nog vóór ze organisatorisch is: ze komt voort uit een ervaring van God en uit een kerkelijke roeping.
1. Omdat ze geloven in de voorkomende liefde van God
Aan het begin staat de zekerheid dat God iedere persoon liefheeft, en in het bijzonder de jongeren. De salesiaanse roeping steunt op deze overtuiging: iedere jongere draagt een plan van goedheid in zich, vaak verborgen, soms gekwetst, maar werkelijk. Opvoeding wordt dan medewerking met het werk van de genade.
Het motto van Don Bosco – “Da mihi animas, cetera tolle” – drukt deze opvoedende passie uit. Het gaat niet om sociaal activisme, maar om toewijding aan het integrale heil van de persoon. De salesianen zijn werkzaam in de opvoeding omdat ze daarin een bevoorrechte plaats zien voor groei en integrale menselijke ontwikkeling.
2. Omdat ze zich gezonden weten naar de jongeren, vooral de armsten
Het salesiaanse “waarom” is nauw verbonden met een evangelische voorkeur. De zending is niet algemeen: ze is gericht op de jongeren, met bijzondere aandacht voor wie leeft in situaties van materiële, culturele of spirituele armoede. Deze keuze komt niet voort uit een sociologische strategie, maar uit een evangelische lezing van de werkelijkheid.
Arme jongeren zijn geen probleem dat beheerd moet worden, maar een theologische plaats: in hen klinkt op bijzondere wijze de oproep van Christus. Daarom kiezen de salesianen ervoor de existentiële periferieën te bewonen, het dagelijks leven van de jongeren te delen en opvoedingsruimten te bieden waarin zij zich onthaald en gewaardeerd voelen.
3. Omdat ze geloven in opvoeding als weg van verandering
De opvoedkundige keuze is niet neutraal. Ze veronderstelt een precieze antropologische visie: de mens is in staat tot groei, tot verantwoordelijkheid, tot openheid voor het transcendente. Het preventief systeem dat Don Bosco heeft uitgewerkt – gegrond op rede, religie en liefdevolle goedheid – vertaalt deze visie in de praktijk.
De salesianen doen wat ze doen omdat ze geloven dat voorkomen doeltreffender is dan bestraffen, dat aanwezigheid meer uitwerking heeft dan controle, dat de opvoedende relatie de plaats is waar de toekomst wordt opgebouwd. Investeren in de school, in de beroepsopleiding, in de geestelijke begeleiding betekent bijdragen aan de opbouw van een rechtvaardiger en solidairder samenleving.
4. Omdat ze zich erfgenamen weten van een charisma
De salesianen doen wat ze doen omdat ze zich dragers weten van een charisma dat de Heilige Geest in de Kerk heeft opgewekt door de heilige Johannes Bosco. Het charisma is geen statische herinnering aan het verleden, maar een dynamische kracht die vraagt om geactualiseerd te worden in de verschillende historische en culturele contexten.
Trouw zijn aan Don Bosco betekent de nieuwe vormen van armoede bij jongeren creatief interpreteren, een passende taal gebruiken en de nieuwe opvoedingsmilieus bewonen, ook de digitale. Trouw bestaat niet in het herhalen van vormen, maar in de samenhang met de oorspronkelijke intuïtie: de jongeren liefhebben en hen naar de ontmoeting met Christus leiden.
5. Omdat ze “goede christenen en eerlijke burgers” willen vormen
Deze uitdrukking vat een integrale visie op de persoon samen. Salesiaanse opvoeding scheidt de religieuze dimensie niet van de maatschappelijke. “Goede christenen” vormen betekent begeleiden naar een bewust en beleefd geloof; “eerlijke burgers” vormen betekent opvoeden tot sociale verantwoordelijkheid, wettigheid, arbeid en solidariteit.
Het “waarom” van de salesiaanse werken is dus ook cultureel en sociaal. De salesianen zijn ervan overtuigd dat de verandering van de samenleving verloopt via de vorming van het geweten. Daarom investeren ze energie in de school, de universiteit, de beroepsopleiding en het jeugdpastoraat.
6. Omdat ze ervaren dat vreugde mogelijk is
Een onderscheidend kenmerk van het salesiaanse charisma is de vreugde. Geen oppervlakkige vreugde, maar de blijdschap die uit het Evangelie voortkomt. De salesianen doen wat ze doen omdat ze ervaren hebben dat heiligheid mogelijk is, en ze willen die aan de jongeren voorstellen als een realistische en aantrekkelijke weg.
Het salesiaanse opvoedingsmilieu – vaak omschreven als “een huis dat onthaalt, een parochie die evangeliseert, een school die op het leven voorbereidt, een speelplaats om elkaar te ontmoeten” – drukt deze overtuiging uit: het geloof verarmt het menselijke niet, maar voltooit het.
Kortom, het “waarom” van de salesianen is een antwoord op een roeping. Ze doen wat ze doen omdat ze zich door God gezonden weten naar de jongeren; omdat ze geloven in de veranderende kracht van de opvoeding; omdat ze een toewijding beleven die hen tot tekens van de liefde van Christus maakt; omdat ze zich deel weten van een charismatische geschiedenis die verdergaat.
Elk werk, elk initiatief, elk project vindt hier zijn uiteindelijke motivatie. Het gaat niet eenvoudigweg om “goed doen”, maar om, in het hart van de jongerenwereld, tekens en dragers te zijn van Gods liefde.
