Γιατί οι Σαλεσιανοί κάνουν αυτό που κάνουν

Η Σαλεσιανή Αδελφότητα στον κόσμο

Γιατί; Ποιο είναι το κίνητρο;
Το ερώτημα «γιατί οι Σαλεσιανοί κάνουν αυτό που κάνουν;» αγγίζει την καρδιά της σαλεσιανής κλήσης. Δεν αφορά πρωτίστως τα έργα, τις δομές ή τις δραστηριότητες –ορατόρια, σχολεία, κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης, πανεπιστήμια, ενορίες, κοινωνικά έργα κ.λπ.– αλλά την εσωτερική ρίζα που τα γεννά. Ο λόγος για τον οποίο οι Σαλεσιανοί κάνουν αυτό που κάνουν είναι θεολογικός πριν ακόμη γίνει οργανωτικός: γεννιέται από μια εμπειρία του Θεού και από μια εκκλησιαστική κλήση.

1. Επειδή πιστεύουν στην προλαμβάνουσα αγάπη του Θεού
Στην αφετηρία βρίσκεται η βεβαιότητα ότι ο Θεός αγαπά κάθε άνθρωπο, και ιδιαίτερα τους νέους. Η σαλεσιανή κλήση θεμελιώνεται σε αυτή την πεποίθηση: κάθε νέος φέρει μέσα του ένα σχέδιο καλού, συχνά κρυμμένο, κάποτε πληγωμένο, αλλά πραγματικό. Η εκπαίδευση γίνεται τότε συνεργασία με τη δράση της χάρης.
Το σύνθημα του Don Bosco – «Da mihi animas, cetera tolle» – εκφράζει αυτό το εκπαιδευτικό πάθος. Δεν πρόκειται για κοινωνικό ακτιβισμό, αλλά για αφοσίωση στην ολοκληρωμένη σωτηρία του ανθρώπου. Οι Σαλεσιανοί δρουν στον εκπαιδευτικό χώρο επειδή βλέπουν στην εκπαίδευση έναν προνομιακό τόπο ανάπτυξης και ολοκληρωμένης ανθρώπινης προαγωγής.

2. Επειδή αισθάνονται απεσταλμένοι στους νέους, ιδιαίτερα στους φτωχότερους
Το σαλεσιανό «γιατί» είναι στενά δεμένο με μια ευαγγελική προτίμηση. Η αποστολή δεν είναι γενική: απευθύνεται στους νέους, με ιδιαίτερη προσοχή σε όσους ζουν καταστάσεις υλικής, πολιτισμικής ή πνευματικής φτώχειας. Η επιλογή αυτή δεν γεννιέται από μια κοινωνιολογική στρατηγική, αλλά από μια ευαγγελική ανάγνωση της πραγματικότητας.
Οι φτωχοί νέοι δεν είναι ένα πρόβλημα προς διαχείριση, αλλά ένας θεολογικός τόπος: σε αυτούς φανερώνεται με ιδιαίτερο τρόπο το κάλεσμα του Χριστού. Γι’ αυτό οι Σαλεσιανοί επιλέγουν να κατοικούν στις υπαρξιακές περιφέρειες, να μοιράζονται την καθημερινή ζωή των νέων, να προσφέρουν εκπαιδευτικούς χώρους όπου εκείνοι νιώθουν ότι τους υποδέχονται και τους εκτιμούν.

3. Επειδή πιστεύουν στην εκπαίδευση ως δρόμο μεταμόρφωσης
Η εκπαιδευτική επιλογή δεν είναι ουδέτερη. Συνεπάγεται μια συγκεκριμένη ανθρωπολογική θεώρηση: ο άνθρωπος είναι ικανός για ανάπτυξη, για ευθύνη, για άνοιγμα στο υπερβατικό. Το Προληπτικό Σύστημα που επεξεργάστηκε ο Don Bosco –θεμελιωμένο στη λογική, στη θρησκεία και στη στοργική καλοσύνη– μεταφράζει στην πράξη αυτή τη θεώρηση.
Οι Σαλεσιανοί κάνουν αυτό που κάνουν επειδή πιστεύουν ότι η πρόληψη είναι αποτελεσματικότερη από την καταστολή, ότι η παρουσία είναι πιο διεισδυτική από τον έλεγχο, ότι η εκπαιδευτική σχέση είναι ο τόπος όπου οικοδομείται το μέλλον. Η επένδυση στο σχολείο, στην επαγγελματική κατάρτιση, στην πνευματική συνοδεία σημαίνει συμβολή στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας πιο δίκαιης και αλληλέγγυας.

4. Επειδή αναγνωρίζουν τον εαυτό τους ως κληρονόμους ενός χαρίσματος
Οι Σαλεσιανοί κάνουν αυτό που κάνουν επειδή γνωρίζουν ότι είναι θεματοφύλακες ενός χαρίσματος που το Άγιο Πνεύμα ανέδειξε στην Εκκλησία μέσω του Αγίου Ιωάννη Μπόσκο. Το χάρισμα δεν είναι μια στατική μνήμη του παρελθόντος, αλλά μια δυναμική δύναμη που ζητά να επικαιροποιείται στα διάφορα ιστορικά και πολιτισμικά πλαίσια.
Το να είναι κανείς πιστός στον Don Bosco σημαίνει να ερμηνεύει δημιουργικά τις νέες μορφές φτώχειας των νέων, να χρησιμοποιεί κατάλληλες γλώσσες, να κατοικεί στα νέα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, μεταξύ των οποίων και τα ψηφιακά. Η πιστότητα δεν συνίσταται στην επανάληψη των μορφών, αλλά στη συνέπεια με την αρχική έμπνευση: να αγαπάμε τους νέους και να τους οδηγούμε στη συνάντηση με τον Χριστό.

5. Επειδή επιθυμούν να «διαμορφώνουν καλούς χριστιανούς και έντιμους πολίτες»
Η έκφραση αυτή συνοψίζει μια ολοκληρωμένη θεώρηση του ανθρώπου. Η σαλεσιανή εκπαίδευση δεν διαχωρίζει τη θρησκευτική διάσταση από την πολιτική. Το να διαμορφώνεις «καλούς χριστιανούς» σημαίνει να συνοδεύεις προς μια συνειδητή και βιωμένη πίστη· το να διαμορφώνεις «έντιμους πολίτες» σημαίνει να εκπαιδεύεις στην κοινωνική ευθύνη, στη νομιμότητα, στην εργασία, στην αλληλεγγύη.
Το «γιατί» των σαλεσιανών έργων είναι επομένως και πολιτισμικό και κοινωνικό. Οι Σαλεσιανοί είναι πεπεισμένοι ότι η μεταμόρφωση της κοινωνίας περνά μέσα από τη διαμόρφωση των συνειδήσεων. Γι’ αυτό επενδύουν δυνάμεις στο σχολείο, στο πανεπιστήμιο, στην επαγγελματική κατάρτιση, στην ποιμαντική της νεολαίας.

6. Επειδή βιώνουν ότι η χαρά είναι δυνατή
Ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα του σαλεσιανού χαρίσματος είναι η χαρά. Όχι μια επιφανειακή χαρά, αλλά η ευφροσύνη που γεννιέται από το Ευαγγέλιο. Οι Σαλεσιανοί κάνουν αυτό που κάνουν επειδή έχουν βιώσει ότι η αγιότητα είναι δυνατή και επιθυμούν να την προτείνουν στους νέους ως ρεαλιστικό και ελκυστικό δρόμο.
Το σαλεσιανό εκπαιδευτικό περιβάλλον –που συχνά περιγράφεται ως «σπίτι που υποδέχεται, ενορία που ευαγγελίζει, σχολείο που προετοιμάζει για τη ζωή, αυλή για να συναντιόμαστε»– εκφράζει αυτή την πεποίθηση: η πίστη δεν φτωχαίνει την ανθρώπινη φύση, αλλά την ολοκληρώνει.

Τελικά, το «γιατί» των Σαλεσιανών είναι μια απάντηση σε ένα κάλεσμα. Κάνουν αυτό που κάνουν επειδή αισθάνονται απεσταλμένοι από τον Θεό στους νέους· επειδή πιστεύουν στη μεταμορφωτική δύναμη της εκπαίδευσης· επειδή ζουν μια αφιέρωση που τους καθιστά σημεία της αγάπης του Χριστού· επειδή αναγνωρίζουν τον εαυτό τους ως μέρος μιας χαρισματικής ιστορίας που συνεχίζεται.
Κάθε έργο, κάθε πρωτοβουλία, κάθε σχέδιο βρίσκει εδώ το έσχατο κίνητρό του. Δεν πρόκειται απλώς για το να «κάνουμε το καλό», αλλά για το να είμαστε, στην καρδιά του κόσμου των νέων, σημεία και φορείς της αγάπης του Θεού.