Προστάτης και συμπροστάτες

Η Σαλεσιανή Αδελφότητα στον κόσμο

Μαρία Βοηθός των Χριστιανών, κύρια Προστάτιδα της Σαλεσιανής Αδελφότητας

Η Σαλεσιανή Αδελφότητα αναγνωρίζει στη Μαρία Βοηθό των Χριστιανών την κύρια Προστάτιδά της. Για τον Don Bosco η ευλάβεια προς την Παρθένο με αυτόν τον τίτλο δεν ήταν ένα δευτερεύον στοιχείο της πνευματικότητάς του, αλλά συστατική διάσταση του χαρίσματός του. Ο ίδιος έλεγε: «Εκείνη τα έκανε όλα». Σε αυτή τη φράση συμπυκνώνεται η βαθιά συνείδηση ότι το σαλεσιανό έργο γεννιέται και αναπτύσσεται υπό τη μητρική καθοδήγηση της Μαρίας.

Ο τίτλος «Auxilium Christianorum» έχει τις ρίζες του στην παράδοση της Εκκλησίας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των δοκιμασιών που πέρασε ο χριστιανικός λαός. Ο Don Bosco τον υιοθετεί σε μια εποχή που σημαδεύεται από πολιτικές και πολιτισμικές εντάσεις, με την πεποίθηση ότι η Μαρία εξακολουθεί να στηρίζει την Εκκλησία στην ιστορική της πορεία. Η ευλάβειά του, ωστόσο, δεν εκφράζεται με πολεμικές ή αμυντικές μορφές, αλλά με μια υιική και δραστήρια εμπιστοσύνη.

Η ανέγερση στο Τορίνο της Βασιλικής που είναι αφιερωμένη στη Μαρία Βοηθό των Χριστιανών, στην καρδιά της συνοικίας Valdocco, εμπνεύστηκε από Εκείνη. Το οικοδόμημα δεν είναι μόνο ένα αρχιτεκτονικό μνημείο, αλλά το ορατό σημείο της πίστης: η Μαρία είναι παρούσα στη ζωή της Εκκλησίας και στο εκπαιδευτικό έργο. Γύρω από τη Βασιλική αναπτύχθηκε ένα κέντρο πνευματικής ακτινοβολίας που εξακολουθεί να προσελκύει προσκυνητές από όλο τον κόσμο.

Για τον Don Bosco, η Μαρία είναι Μητέρα και Διδάσκαλος. Μητέρα, γιατί συνοδεύει με τρυφερότητα την πορεία των νέων, ιδιαίτερα των πιο φτωχών και εγκαταλελειμμένων· Διδάσκαλος, γιατί διαπαιδαγωγεί στην πίστη, στην υπακοή στο Πνεύμα, στη διαθεσιμότητα στο σχέδιο του Θεού. Στη σαλεσιανή παιδαγωγική, η μαριανή διάσταση δεν είναι περιθωριακή: το να διαπαιδαγωγείς σημαίνει επίσης να εισάγεις σε μια υιική σχέση με την Παρθένο.

Η ευλάβεια προς τη Μαρία Βοηθό των Χριστιανών είναι στενά συνδεδεμένη με τη Θεία Ευχαριστία. Ο Don Bosco πρότεινε στους νέους μια πνευματική πορεία θεμελιωμένη στα μυστήρια, στη συχνή εξομολόγηση και στην τακτική θεία κοινωνία. Σε αυτόν τον ορίζοντα, η Μαρία είναι εκείνη που οδηγεί στον Χριστό και διαμορφώνει καρδιές ανοιχτές στη χάρη. Ο Σύλλογος της Μαρίας Βοηθού (ADMA), που ίδρυσε ο ίδιος, γεννήθηκε ακριβώς για να στηρίξει αυτή την πνευματικότητα και να προωθήσει την προσευχή για την Εκκλησία και για τον Πάπα.

Στο σαλεσιανό χάρισμα, η Μαρία Βοηθός των Χριστιανών δεν είναι μόνο αντικείμενο ευλάβειας, αλλά ενεργός παρουσία μέσα στην αποστολή. Οι Σαλεσιανοί, οι Θυγατέρες της Μαρίας Βοηθού και οι ομάδες της Σαλεσιανής Οικογένειας αναγνωρίζουν σε Εκείνη την οδηγό και το στήριγμα της αποστολικής τους δράσης. Ο εορτασμός της 24ης Μαΐου, πανηγύρεως της Μαρίας Βοηθού των Χριστιανών, αποτελεί κάθε χρόνο μια στιγμή ανανεωμένης ένταξης και αφιέρωσης.

Η Μαρία, στην εμπειρία του Don Bosco, είναι επίσης πρότυπο διαθεσιμότητας και δραστηριότητας. Το «γένοιτο» της γίνεται πρότυπο της απάντησης στην κλήση. Σε Εκείνη βλέπουμε μια πίστη συγκεκριμένη, ενσαρκωμένη στην ιστορία, ικανή να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες χωρίς να χάνει την εμπιστοσύνη στον Θεό. Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για μια Αδελφότητα που καλείται να δρα σε περιβάλλοντα που συχνά χαρακτηρίζονται από ευαλωτότητα και φτώχεια.

Η σαλεσιανή μαριανή πνευματικότητα είναι βαθιά εκκλησιαστική. Η Μαρία Βοηθός των Χριστιανών επικαλείται ως στήριγμα του Λαού του Θεού και σημείο ελπίδας για την ανθρωπότητα. Η εκπαίδευση των νέων, κατά την οπτική του Don Bosco, δεν μπορεί να χωριστεί από αυτό το ευρύ και ιεραποστολικό όραμα: το να διαμορφώνεις καλούς χριστιανούς και έντιμους πολίτες σημαίνει να τους εντάσσεις σε μια ιστορία σωτηρίας που συνοδεύεται από τη μητρική παρουσία της Μαρίας.

Σήμερα, στις πέντε ηπείρους, η ευλάβεια προς τη Μαρία Βοηθό των Χριστιανών εξακολουθεί να αποτελεί διακριτικό γνώρισμα της σαλεσιανής ταυτότητας. Τροφοδοτεί την προσευχή, στηρίζει την αποστολή, ενισχύει την κοινωνία ανάμεσα στα μέλη της Σαλεσιανής Οικογένειας. Υπό την προστασία της, η Αδελφότητα ανανεώνει τη βεβαιότητα ότι το εκπαιδευτικό έργο είναι, πρώτα απ’ όλα, έργο του Θεού, στο οποίο η Μαρία συνεργάζεται με μητρική αγάπη.

 

Άγιος Ιωσήφ, Συμπροστάτης της Σαλεσιανής Αδελφότητας

Δίπλα στη Μαρία Βοηθό των Χριστιανών, η Σαλεσιανή Αδελφότητα τιμά τον Άγιο Ιωσήφ ως συμπροστάτη. Η μορφή του, σιωπηλή και εργατική, κατέχει σημαντική θέση στην πνευματικότητα του Don Bosco, ο οποίος τον πρότεινε ως πρότυπο εμπιστοσύνης, εργατικότητας και υπακοής στο θέλημα του Θεού.

Ο Άγιος Ιωσήφ είναι ο δίκαιος άνθρωπος, φύλακας του Λυτρωτή και σύζυγος της Παρθένου Μαρίας. Στο Ευαγγέλιο δεν προφέρει λόγια, αλλά η ζωή του είναι εύγλωττη: ακούει, διακρίνει, ενεργεί. Αυτή η διάσταση της γόνιμης σιωπής και της συγκεκριμένης ευθύνης αντηχεί βαθιά στο σαλεσιανό χάρισμα, που καλείται να συνδυάσει τη θεωρία με την εκπαιδευτική δράση.

Για μια Αδελφότητα αφιερωμένη στην εκπαίδευση των νέων και στην επαγγελματική κατάρτιση, η μορφή του Ιωσήφ του εργάτη αποκτά ιδιαίτερη αξία. Είναι ο ξυλουργός της Ναζαρέτ, που εισάγει τον Ιησού στην ανθρώπινη εργασία. Ο Don Bosco, προσηλωμένος στην ανθρώπινη προαγωγή των παιδιών μέσω των επαγγελματικών σχολών και της μαθητείας, αναγνώριζε στον άγιο Ιωσήφ τον φυσικό προστάτη των βιοτεχνικών και εκπαιδευτικών έργων.

Ο Άγιος Ιωσήφ είναι επίσης πρότυπο πατρότητας. Η εκπαιδευτική πατρότητα, τόσο κεντρική στη σαλεσιανή παράδοση, βρίσκει σε αυτόν ένα ευαγγελικό σημείο αναφοράς. Όχι μια αυταρχική πατρότητα, αλλά μια διακριτική και αξιόπιστη παρουσία, ικανή να προστατεύει και να προσανατολίζει. Ο Γενικός Ηγούμενος, ως διάδοχος του Don Bosco, καλείται να ασκεί αυτή τη διάσταση της πνευματικής πατρότητας σε συνέχεια με το παράδειγμα του Ιωσήφ.

Η εμπιστοσύνη στην Πρόνοια, διακριτικό γνώρισμα της ζωής του Don Bosco, αντανακλάται στη μορφή του αγίου Ιωσήφ. Μπροστά σε απρόσμενες και σύνθετες καταστάσεις, εκείνος εμπιστεύεται τον λόγο του Θεού και εκτελεί με ετοιμότητα ό,τι του ζητείται. Με αυτή την έννοια, ο Ιωσήφ είναι εικόνα της υπακοής στο Πνεύμα και της πιστότητας στις δοκιμασίες.

Στο σύγχρονο πλαίσιο, που σημαδεύεται από μετασχηματισμούς στον οικογενειακό και κοινωνικό ιστό, η πρόταση του αγίου Ιωσήφ ως συμπροστάτη καλεί τη Σαλεσιανή Οικογένεια να ανακαλύψει ξανά την αξία της ευθύνης, της φροντίδας και της αξιοπρεπούς εργασίας. Η μεσιτεία του συνοδεύει τις εκπαιδευτικές κοινότητες στην καθημερινή τους δέσμευση υπέρ των νέων, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων.

 

Άγιος Φραγκίσκος της Σαλ, Συμπροστάτης και πνευματικός εμπνευστής

Η Εταιρεία που ίδρυσε ο Don Bosco φέρει το όνομα του Αγίου Φραγκίσκου της Σαλ, που επιλέχθηκε ως προστάτης και πνευματικό πρότυπο. Επίσκοπος της Γενεύης την εποχή της Μεταρρύθμισης, ο Φραγκίσκος της Σαλ διακρίθηκε για την πραότητά του, την ποιμαντική του αγάπη και την ικανότητά του για διάλογο.

Ο Don Bosco έβλεπε σε αυτόν τον άγιο της γλυκύτητας και του χριστιανικού ανθρωπισμού. Σε μια εποχή που σημαδεύτηκε από θρησκευτικές εντάσεις και συγκρούσεις, ο Φραγκίσκος της Σαλ κατόρθωσε να ενώσει τη δογματική σταθερότητα με την καλοσύνη στους τρόπους. Αυτό το ποιμαντικό ύφος επηρέασε βαθιά τη σαλεσιανή παιδαγωγική, θεμελιωμένη στη στοργή και την πειθώ περισσότερο παρά στον εξαναγκασμό.

Η «Εισαγωγή στην ευσεβή ζωή» πρόσφερε στον Don Bosco ένα πρότυπο πνευματικότητας προσιτό σε όλους, όχι επιφυλαγμένο για τα μοναστήρια αλλά βιωμένο στις συνηθισμένες συνθήκες της ζωής. Η οπτική αυτή αντανακλάται στη σαλεσιανή πρόταση της αγιότητας των νέων: μια αγιότητα δυνατή, χαρούμενη, ενσαρκωμένη στα καθημερινά καθήκοντα.

Ο Άγιος Φραγκίσκος της Σαλ ενσαρκώνει επίσης την ιεραποστολική και πολιτιστική διάσταση του χαρίσματος. Άνθρωπος του λόγου και της γραφής, χρησιμοποίησε τα μέσα επικοινωνίας της εποχής του για να διαδώσει το Ευαγγέλιο. Ο Don Bosco, προσηλωμένος στις εκδόσεις και στον λαϊκό τύπο, αναγνώρισε τον εαυτό του σε αυτόν τον αποστολικό δυναμισμό.

Ως συμπροστάτης, ο Φραγκίσκος της Σαλ εξακολουθεί να υπενθυμίζει στην Αδελφότητα ότι η εκπαίδευση είναι έργο ποιμαντικής αγάπης. Η γλυκύτητα, η υπομονή, ο σεβασμός στους χρόνους της χάριτος είναι ουσιώδη στοιχεία της σαλεσιανής δράσης. Στο παράδειγμά του, οι Σαλεσιανοί βρίσκουν μια διαρκή πρόσκληση να ενώνουν τον αποστολικό ζήλο με την ευαγγελική πραότητα, την πιστότητα στην αλήθεια με τη φροντίδα για το πρόσωπο.