Οι διάδοχοι του Don Bosco

Η Σαλεσιανή Αδελφότητα στον κόσμο

Με τον θάνατο του Αγίου Ιωάννη Μπόσκο, στις 31 Ιανουαρίου 1888, η νεαρή Εταιρεία του Αγίου Φραγκίσκου της Σαλ βρέθηκε μπροστά σε μια αποφασιστική πρόκληση: να διαφυλάξει το χάρισμα του Ιδρυτή και, ταυτόχρονα, να καθοδηγήσει την ανάπτυξή του σε ιστορικά πλαίσια βαθιά αλλαγμένα. Από τότε, οι διάδοχοί του στην ηγεσία της Αδελφότητας –οι Γενικοί Ηγούμενοι– επιτελούν μια υπηρεσία εμψύχωσης και διακυβέρνησης που εντάσσεται στη γραμμή της πνευματικής πατρότητας του Don Bosco.

Ο Γενικός Ηγούμενος είναι, σύμφωνα με τις σαλεσιανές Διατάξεις, ο διάδοχος του Don Bosco, πατέρας και κέντρο ενότητας της Αδελφότητας και της Σαλεσιανής Οικογένειας. Η αποστολή του δεν εξαντλείται στη νομική διάσταση της διακυβέρνησης, αλλά έχει χαρισματική σημασία: καλείται να διαφυλάσσει τη σαλεσιανή ταυτότητα, να προάγει την ενότητά της και να προσανατολίζει την αποστολική της δράση με δημιουργική πιστότητα στο πνεύμα των απαρχών.

Στη διάρκεια των δεκαετιών, οι διάδοχοι του Don Bosco συνόδευσαν την ιεραποστολική εξάπλωση της Αδελφότητας στις πέντε ηπείρους, στηρίζοντας την ενσωμάτωση του χαρίσματος στους πολιτισμούς και την προσαρμογή των εκπαιδευτικών έργων στις νέες κοινωνικές και εκκλησιαστικές ανάγκες. Καθοδήγησαν τους Σαλεσιανούς μέσα από σύνθετες ιστορικές μεταβάσεις –από τους πολιτικούς μετασχηματισμούς της Ευρώπης μεταξύ 19ου και 20ού αιώνα, στους παγκόσμιους πολέμους, έως τις βαθιές πολιτισμικές αλλαγές του σύγχρονου κόσμου– κρατώντας σταθερή την αναφορά στο «Da mihi animas, cetera tolle» ως εμπνευστική αρχή.

Η υπηρεσία τους εκφράζεται ιδιαίτερα μέσω της Γενικής Σύναξης, που αποτελεί την υψηλότερη στιγμή κοινοτικής διάκρισης της Αδελφότητας. Στο πλαίσιο αυτό, ο Γενικός Ηγούμενος λαμβάνει από τη Σύναξη την εντολή να προσανατολίζει τη σαλεσιανή ζωή και αποστολή για την εξαετία, ευνοώντας την κοινωνία μεταξύ των Επαρχιών και προάγοντας τη συνυπευθυνότητα όλων των αδελφών.

Πέρα από την εσωτερική διάσταση της διακυβέρνησης, οι διάδοχοι του Don Bosco διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στον διάλογο με την οικουμενική Εκκλησία και με την κοινωνία των πολιτών. Σε κοινωνία με τον Διάδοχο του Πέτρου, ερμήνευσαν και μετέφρασαν για την Αδελφότητα τις μεγάλες γραμμές του εκκλησιαστικού διδακτικού αξιώματος, ιδιαίτερα στον εκπαιδευτικό, στον ποιμαντικό της νεολαίας και στον ιεραποστολικό τομέα.
Σταθερό γνώρισμα της διακονίας τους υπήρξε η δέσμευση να ενισχύουν την ενότητα και τη ζωτικότητα της Σαλεσιανής Οικογένειας, η οποία περιλαμβάνει, εκτός από τους Σαλεσιανούς του Don Bosco, πολυάριθμες μοναχικές και λαϊκές ομάδες. Υπό αυτή την έννοια, ο Γενικός Ηγούμενος είναι ορατό σημείο της χαρισματικής συνέχειας, καλούμενος να προάγει την κοινωνία μεταξύ διαφορετικών κλήσεων, όλων ριζωμένων στην πνευματική εμπειρία του Ιδρυτή.

Η ιστορία των διαδόχων του Don Bosco δεν είναι μόνο μια χρονολογική διαδοχή, αλλά μια πορεία δυναμικής πιστότητας. Σε κάθε εποχή, ερμήνευσαν τις επείγουσες εκπαιδευτικές ανάγκες των νέων, ιδιαίτερα των φτωχότερων, προσφέροντας κατευθύνσεις που διαμόρφωσαν την ταυτότητα και τη δράση της Αδελφότητας.

Έτσι, στη συνέχεια της καθοδήγησης και στην πολλαπλότητα των ιστορικών πλαισίων, φανερώνεται η ζωτικότητα του σαλεσιανού χαρίσματος: ένα δώρο του Πνεύματος που, μέσω της υπηρεσίας των Γενικών Ηγουμένων, συνεχίζει να διαφυλάσσεται, να εμβαθύνεται και να προτείνεται στις νέες γενιές.

Παρουσιάζουμε τον κατάλογο των διαδόχων του Don Bosco με τα αντίστοιχα στοιχεία τους.

* – Στις 24.10.1884, ο Πάπας Λέων ΙΓ΄ είχε διατάξει τον Don Bosco να ορίσει διάδοχό του· έναν χρόνο αφού επέλεξε τον π. Rua και μετά την επικύρωση του Πάπα (24.09.1885), ο Don Bosco δημοσιοποιεί την επιλογή του ενώπιον του Ανώτατου Συμβουλίου (Capitolo Superiore)· το Ανώτατο Συμβούλιο γνωστοποιεί στον Michele Rua τη διαδοχή στην ηγεσία της Αδελφότητας..