Πώς το κάνουμε

Η Σαλεσιανή Αδελφότητα στον κόσμο

Χάρισμα, ύφος και σαλεσιανό εκπαιδευτικό σύστημα
Το σαλεσιανό χάρισμα, που ωρίμασε μέσα από την πνευματική και ποιμαντική εμπειρία του Αγίου Ιωάννη Μπόσκο, ενώνει την πνευματική και την εκπαιδευτική διάσταση σε ένα ενιαίο σχέδιο, προσανατολισμένο στην ολόπλευρη ανάπτυξη των νέων, με ιδιαίτερη προσοχή στους φτωχότερους. Το σχέδιο αυτό εκφράζεται σε έναν τρόπο ζωής, σε μια ιδιαίτερη πνευματικότητα και σε μια παιδαγωγική μέθοδο που ονομάζεται «Προληπτικό Σύστημα».

1. Πηγές έμπνευσης και πνευματικά σημεία αναφοράς
Η σαλεσιανή πνευματικότητα έχει τις ρίζες της στο Ευαγγέλιο και αναγνωρίζει στον Ιησού Χριστό το πρότυπο της ποιμαντικής δράσης: ευγνωμοσύνη προς τον Πατέρα, προτίμηση για τους μικρούς, αποστολικός ζήλος, η στάση του Καλού Ποιμένα που διαπαιδαγωγεί με πραότητα και αυταπάρνηση, αναζήτηση της κοινωνίας.
Δίπλα στη χριστολογική αναφορά, κεντρικό ρόλο έχει η Μαρία, που τιμάται ως Βοηθός των Χριστιανών και θεωρείται οδηγός στο εκπαιδευτικό έργο. Ο Don Bosco αναγνώρισε την παρουσία της ως καθοριστική και στην ίδρυση της Αδελφότητας και του Ινστιτούτου των Θυγατέρων της Μαρίας Βοηθού. Η ευλάβεια προς τη Μαρία εκφράζεται με υιική εμπιστοσύνη, με την προσευχή – ιδιαίτερα το Ροδάριο – και με τη μίμηση της πίστης της και της διαθεσιμότητάς της στο σχέδιο του Θεού.
Και ο άγιος Ιωσήφ προτείνεται ως πρότυπο υπακοής, εργατικότητας και διακριτικότητας, κυρίως για την εκπαιδευτική του ευθύνη απέναντι στον έφηβο Ιησού.

2. Ενοποιητικό κέντρο: η ποιμαντική αγάπη
Συνοπτικό στοιχείο του σαλεσιανού πνεύματος είναι η ποιμαντική αγάπη, νοούμενη ως έμπρακτη αφοσίωση στη σωτηρία και στην ανθρώπινη προαγωγή των νέων. Αυτή προσανατολίζει τις επιλογές, τις σχέσεις και τις εκπαιδευτικές δομές. Η αποστολική δράση δεν είναι χωρισμένη από την πνευματική ζωή: το εκπαιδευτικό έργο βιώνεται ως συνεργασία στο έργο του Θεού και ως τόπος ένωσης μαζί Του, σύμφωνα με τη λογική της «θεωρίας μέσα στη δράση».
Η προσέγγιση αυτή συνεπάγεται έντονη εκκλησιαστική συνείδηση: συνεργασία με την τοπική Εκκλησία, κοινωνία με το Διδακτικό Αξίωμα της Εκκλησίας και φροντίδα για τη διαμόρφωση των νέων σε μια ώριμη εκκλησιαστική συνείδηση.

3. Γνωρίσματα του σαλεσιανού ύφους
Το εκπαιδευτικό ύφος χαρακτηρίζεται από ορισμένες σταθερές στάσεις:
– Προτίμηση για τους νέους, που θεωρούνται προνομιακοί συνομιλητές της αποστολής.
– Στοργή, δηλαδή μια εκπαιδευτική σχέση θεμελιωμένη στον σεβασμό, την εγκαρδιότητα, την ικανότητα πρωτοβουλίας και σε ένα κλίμα εμπιστοσύνης.
– Οικογενειακό πνεύμα, που αποσκοπεί στη δημιουργία περιβαλλόντων όπου εκπαιδευτικοί και νέοι νιώθουν συνυπεύθυνοι και αποδεκτοί.
– Αισιοδοξία και χαρά, ως έκφραση εμπιστοσύνης στις δυνατότητες του ανθρώπου και στη χάρη του Θεού.
– Εργασία και εγκράτεια, νοούμενες ως ακούραστη δραστηριότητα ενωμένη με ισορροπία, λιτότητα και αυτοκυριαρχία.
– Δημιουργικότητα και ευελιξία, με προσοχή στα «σημεία των καιρών» και στις συγκεκριμένες ανάγκες του κόσμου των νέων.
Η καθημερινότητα θεωρείται ο συνήθης τόπος πνευματικής ανάπτυξης: η αγιότητα προτείνεται ως χαρούμενη πιστότητα στα καθήκοντα της κατάστασης ζωής του καθενός.

4. Το Προληπτικό Σύστημα
Η εκπαιδευτική μέθοδος που επεξεργάστηκε ο Don Bosco ονομάζεται Προληπτικό Σύστημα. Θεμελιώνεται σε τρεις αρχές: λογική, θρησκεία και στοργή.
– Η λογική παραπέμπει στην αξιοποίηση του διαλόγου, της πειθούς και της προσωπικής ευθύνης.
– Η θρησκεία δηλώνει το άνοιγμα στην υπερβατική διάσταση και τη ρητή αναφορά στο Ευαγγέλιο.
– Η στοργή εκφράζει μια εκπαιδευτική παρουσία κοντινή, συμμετοχική και ικανή να κάνει τον εαυτό της αγαπητό.
Το σύστημα δεν περιορίζεται σε μια παιδαγωγική τεχνική, αλλά διαμορφώνει μια ολοκληρωμένη πνευματική και εκπαιδευτική εμπειρία, όπου ο ευαγγελισμός και η εκπαίδευση στηρίζουν ο ένας τον άλλον. Πράγματι, η σαλεσιανή πνευματικότητα της νεολαίας προτείνει μια σύνθεση ανάμεσα στην πίστη και τη ζωή, τη φιλία με τον Χριστό, την εκκλησιαστική δέσμευση και την υπεύθυνη υπηρεσία στην κοινωνία.

Στο σύνολό του, το σαλεσιανό χάρισμα παρουσιάζεται ως ένα διαρκές σχέδιο διαμόρφωσης, που ενώνει την πνευματική διάσταση, την αποστολική δέσμευση και τη συγκεκριμένη φροντίδα για την ολόπλευρη ανάπτυξη των νέων.