Hoe we het doen
De Salesiaanse Congregatie in de wereld
Charisma, stijl en salesiaans opvoedingssysteem
Het salesiaanse charisma, gegroeid uit de geestelijke en pastorale ervaring van de heilige Johannes Bosco, verenigt de geestelijke en de opvoedkundige dimensie in één project, gericht op de integrale groei van jongeren, met bijzondere aandacht voor de armsten. Dit project komt tot uiting in een levensstijl, in een eigen spiritualiteit en in een pedagogische methode die het “Preventief Systeem” wordt genoemd.
1. Inspiratiebronnen en geestelijke referentiepunten
De salesiaanse spiritualiteit is geworteld in het Evangelie en erkent in Jezus Christus het model van het pastorale handelen: dankbaarheid jegens de Vader, voorliefde voor de kleinen, apostolische ijver, de houding van de Goede Herder die opvoedt met zachtmoedigheid en zelfgave, het zoeken naar gemeenschap.
Naast de verwijzing naar Christus krijgt Maria een centrale plaats; zij wordt vereerd als Hulp der Christenen en beschouwd als gids in het opvoedingswerk. Don Bosco erkende haar als beslissende aanwezigheid, ook bij de stichting van de Congregatie en van het Instituut van de Dochters van Maria Hulp der Christenen. De Mariaverering komt tot uiting in kinderlijk vertrouwen, in het gebed – in het bijzonder de rozenkrans – en in de navolging van haar geloof en haar bereidheid tegenover Gods plan.
Ook de heilige Jozef wordt voorgesteld als model van gehoorzaamheid, werklust en bescheidenheid, vooral vanwege zijn opvoedende verantwoordelijkheid tegenover de jonge Jezus.
2. Verbindend middelpunt: de pastorale liefde
Het samenvattende element van de salesiaanse geest is de pastorale liefde, opgevat als concrete toewijding aan het heil en de menselijke ontplooiing van de jongeren. Zij richt de keuzes, de relaties en de opvoedkundige structuren. Het apostolische handelen staat niet los van het geestelijk leven: het opvoedingswerk wordt beleefd als medewerking aan het werk van God en als plaats van eenheid met Hem, volgens een logica van “contemplatie in de actie”.
Deze benadering brengt een sterk kerkelijk besef met zich mee: samenwerking met de plaatselijke Kerk, gemeenschap met het leergezag en aandacht voor de vorming van de jongeren tot een rijp kerkelijk bewustzijn.
3. Kenmerken van de salesiaanse stijl
De opvoedingsstijl kenmerkt zich door een aantal terugkerende houdingen:
– Voorliefde voor de jongeren, die als bevoorrechte gesprekspartners van de zending worden beschouwd.
– Liefdevolle goedheid, dat wil zeggen een opvoedingsrelatie gebaseerd op respect, hartelijkheid, initiatief en een klimaat van vertrouwen.
– Familiegeest, die omgevingen wil scheppen waarin opvoeders en jongeren zich medeverantwoordelijk en aanvaard voelen.
– Optimisme en vreugde, als uiting van vertrouwen in de mogelijkheden van de persoon en in de genade van God.
– Werk en matigheid, opgevat als onvermoeibare werkzaamheid in combinatie met evenwicht, soberheid en zelfbeheersing.
– Creativiteit en flexibiliteit, met aandacht voor de “tekenen van de tijd” en voor de concrete noden van de jongerencontexten.
Het dagelijkse leven wordt beschouwd als de gewone plaats van geestelijke groei: heiligheid wordt voorgesteld als vreugdevolle trouw aan de plichten van de eigen staat van leven.
4. Het Preventief Systeem
De opvoedingsmethode die Don Bosco uitwerkte, draagt de naam Preventief Systeem. Zij berust op drie principes: rede, religie en liefdevolle goedheid.
– De rede verwijst naar het belang van dialoog, overtuiging en persoonlijke verantwoordelijkheid.
– De religie duidt op de openheid voor de transcendente dimensie en op de uitdrukkelijke verwijzing naar het Evangelie.
– De liefdevolle goedheid drukt een opvoedende aanwezigheid uit die nabij is, betrokken en in staat zich te laten liefhebben.
Het systeem beperkt zich niet tot een pedagogische techniek, maar vormt een geïntegreerde geestelijke en opvoedkundige ervaring, waarin evangelisatie en opvoeding elkaar wederzijds ondersteunen. De salesiaanse jongerenspiritualiteit biedt immers een synthese van geloof en leven, vriendschap met Christus, kerkelijk engagement en verantwoordelijke dienst in de samenleving.
In zijn geheel presenteert het salesiaanse charisma zich als een permanent vormingsproject dat de geestelijke dimensie, de apostolische inzet en de concrete aandacht voor de integrale groei van de jongeren verenigt.
