Herb

Zgromadzenie Salezjańskie na świecie

Herb salezjański

Herb salezjański jest jednym z najbardziej wymownych znaków tożsamości Zgromadzenia Salezjańskiego. Nie jest jedynie godłem instytucjonalnym ani zwykłym znakiem przynależności: jest wizualną syntezą charyzmatu Don Bosco, jego programu duchowego i misji powierzonej salezjanom w Kościele i w świecie.

Poprzez swoje symbole herb wyraża istotę powołania salezjańskiego: żyć dla Boga i dla młodzieży, zwłaszcza najuboższej i opuszczonej, zgodnie z zawołaniem wybranym przez Don Bosco: Da mihi animas, cetera tolle — „Daj mi dusze, resztę zabierz”.

Pochodzenie herbu
Zgromadzenie Salezjańskie, założone przez Don Bosco 18 grudnia 1859 r., początkowo nie miało oficjalnego herbu. W pierwszych latach jako pieczęci Towarzystwa używano wizerunku św. Franciszka Salezego, patrona Zgromadzenia, z łacińskim napisem identyfikującym Pobożne Towarzystwo Salezjańskie. Używane wówczas zawołanie brzmiało: Discite a me quia mitis sum — „Uczcie się ode Mnie, bo jestem łagodny”, odniesienie ewangeliczne w pełni zgodne z duchem łagodności, cichości i miłości pasterskiej właściwym św. Franciszkowi Salezemu.
Potrzeba oficjalnego herbu dojrzała w 1884 roku, podczas budowy Bazyliki Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rzymie, powierzonej Don Bosco przez papieża Leona XIII. Uznano za stosowne umieścić także herb salezjański obok herbów papieży Piusa IX i Leona XIII. Pierwszy szkic przedstawił 12 września 1884 r. ks. Antonio Sala Kapitule Wyższej. Projekt był dziełem profesora Boidiego, nauczyciela rysunku technicznego w Kolegium św. Jana Ewangelisty w Turynie i współpracownika salezjanów.
Projekt zawierał już zasadnicze elementy obecnego herbu: kotwicę, płonące serce, św. Franciszka Salezego, gwiazdę, las, góry, palmę, laur, wieniec z róż, krzyż i zawołanie. Don Bosco osobiście wprowadził poprawki w niektórych szczegółach, w szczególności zastępując gwiazdę umieszczoną na szczycie tarczy promienistym krzyżem. Gwiazdę zachowano w formie komety, umieszczonej nad sercem.
Oficjalny herb pojawił się po raz pierwszy w okólniku Don Bosco z 8 grudnia 1885 r., w uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Od tego czasu pozostaje, co do istoty, znakiem heraldycznym Zgromadzenia Salezjańskiego.

Ogólne znaczenie
Herb salezjański łączy w jednym obrazie cnoty teologalne, pamięć o Założycielu, odniesienie do Patrona Towarzystwa i duchowe ukierunkowanie misji salezjańskiej.
Gwiazda, kotwica i serce przywołują odpowiednio wiarę, nadzieję i miłość. Św. Franciszek Salezy odsyła do apostolskiego stylu łagodności i dobroci. Las przypomina Don Bosco i jego korzenie. Góry wskazują na powołanie do świętości. Palma i laur przywołują nagrodę obiecaną za życie wierne, ofiarne i cnotliwe. Wieniec z róż przypomina piękno i trudy misji. Krzyż, umieszczony na szczycie, kieruje wszystko ku Chrystusowi, źródłu i wypełnieniu powołania salezjańskiego.

Gwiazda: wiara
Gwiazda jest symbolem wiary, światła, które wskazuje drogę. W tradycji chrześcijańskiej odsyła do obecności Chrystusa, światłości świata i przewodnika ludzkości. W herbie salezjańskim gwiazda wskazuje, że dzieło wychowawcze i duszpasterskie nie rodzi się ze zwykłego ludzkiego projektu, lecz z wiary w Boga i z pragnienia prowadzenia młodych na spotkanie z Nim.

Kotwica: nadzieja
Kotwica, umieszczona w środku tarczy, przedstawia nadzieję. Tak jak w życiu na morzu kotwica zapewnia stabilność wśród fal, tak nadzieja chrześcijańska podtrzymuje serce w próbach, trudach i niepewnościach dziejów.
W tradycji salezjańskiej kotwica przypomina, że wychowywać to zawsze akt nadziei: nadziei w Bogu, w młodych i w dobru, które może wzrastać nawet w najbardziej kruchych sytuacjach.

Serce: miłość
Płonące serce jest symbolem miłości pasterskiej. Przywołuje gorącą miłość Chrystusa i całkowity dar z siebie, który cechował życie Don Bosco.
Misja salezjańska nie rodzi się przede wszystkim z organizacji, lecz z serca, które płonie dla Boga i dla młodzieży. Serce w herbie wyraża miłość konkretną, czynną, wychowawczą i misyjną, zdolną stawać się bliską zwłaszcza tym, którzy są ubodzy, samotni lub opuszczeni.

św. Franciszka Salezego
Postać św. Franciszka Salezego przypomina Patrona Zgromadzenia. Don Bosco chciał, aby jego synowie nazywali się salezjanami właśnie po to, by nawiązywać do dobroci, łagodności, cierpliwości i apostolskiej miłości świętego biskupa Genewy.
Pióro i karta, które towarzyszą jego wizerunkowi, przypominają także o znaczeniu apostolstwa prasy, dobrej lektury i popularyzacji kultury chrześcijańskiej. Don Bosco przywiązywał wielką wagę do komunikacji i chciał, aby także słowo pisane było narzędziem ewangelizacji i wychowania.

Las
Las umieszczony w dolnej części tarczy bezpośrednio nawiązuje do nazwiska Założyciela (wł. bosco – las). Nie chodzi jednak tylko o odniesienie do nazwiska. Odsyła on do pokornych i opatrznościowych korzeni Don Bosco, do jego chłopskiego pochodzenia, do prostoty jego rodziny i do konkretnej historii, z której zrodziła się misja salezjańska.
W lesie przechowywana jest pamięć o początkach: powołanie dojrzewające w ubóstwie, w pracy, w prostej wierze i w Bożych snach.

Góry
Góry wznoszące się za lasem wskazują szczyty doskonałości chrześcijańskiej, do których powołany jest dążyć każdy salezjanin. W tradycji biblijnej i duchowej góra jest miejscem spotkania z Bogiem, obrazem wstępowania, oczyszczenia i świętości.
W herbie salezjańskim przypominają one, że misji wychowawczej nie można oddzielić od życia duchowego. Salezjanin jest powołany do świętości w samym sercu misji, przeżywając swoją konsekrację wśród młodych i dla młodych.

Palma i laur
Palma i laur, splecione u podstawy tarczy, są znakami zwycięstwa, wierności, ofiary i chwały. Palma przywołuje męczeństwo, wytrwałość i zwycięstwo Chrystusa nad śmiercią. Laur, wiecznie zielony, jest symbolem czci, pokoju i nieśmiertelności.
Razem wskazują, że życie salezjańskie przynosi owoc, gdy jest oddane. Płodność apostolska rodzi się z wierności, z ofiary i z gotowości do spalania własnego życia dla dobra młodzieży i dla Królestwa Bożego.

Wieniec z róż
Wieniec z róż umieszczony na szczycie tarczy przywołuje piękno powołania salezjańskiego, a zarazem jego wymagania. Można go odczytywać w świetle słynnego snu o altanie różanej: róże oznaczają radość, obietnicę i płodność misji; ciernie przypominają trud, ofiarę i cierpliwość potrzebne, by przeżywać ją wiernie.

Misja salezjańska jest jasna i radosna, ale nie jest wolna od krzyża. Don Bosco uczy łączyć oba wymiary: piękno daru i cenę miłości.

Krzyż
Na szczycie herbu znajduje się promienisty krzyż. Nie jest on zwykłą ozdobą, lecz duchowym centrum całego godła. Wszystkie elementy herbu znajdują w krzyżu swoje najgłębsze znaczenie.
Wiara, nadzieja, miłość, salezjańska łagodność, misja wychowawcza, wstępowanie ku świętości i dar życia są ukierunkowane na Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego. Krzyż przypomina, że dzieło salezjańskie należy do Niego i od Niego otrzymuje siłę, światło i płodność.

Zawołanie: Da mihi animas, cetera tolle
Zawołanie Da mihi animas, cetera tolle — „Daj mi dusze, resztę zabierz” — jest najwyższą syntezą ducha salezjańskiego. Don Bosco chciał je mieć w herbie, ponieważ rozpoznawał w nim program własnego życia i misji powierzonej swoim synom.
Te słowa wyrażają absolutny prymat zbawienia ludzi. Wymagają, by w centrum stawiać młodych, ich godność, ich ludzki i chrześcijański rozwój, ich wieczne przeznaczenie. Wszystko inne — prestiż, wygody, osobiste interesy, zabezpieczenia — schodzi na dalszy plan.
Zawołanie nie jest ozdobną formułą, lecz duchowym zadaniem. Określa ono istotę powołania salezjańskiego: należeć całkowicie do Boga, aby całkowicie oddać się młodzieży.

Aktualne znaczenie herbu
Także dziś herb salezjański zachowuje nienaruszoną siłę symboliczną. Przypomina Zgromadzeniu jego pochodzenie, tożsamość i misję. Zaprasza każdego salezjanina do życia wiarą, nadzieją i miłością; do naśladowania Chrystusa na drodze krzyża; do naśladowania apostolskiej łagodności św. Franciszka Salezego; do strzeżenia serca Don Bosco; do szukania świętości w posłudze wychowawczej i duszpasterskiej.
Herb salezjański nie jest jedynie znakiem rozpoznawczym. Jest pamięcią, tożsamością i misją. Jest zadaniem powierzonym Zgromadzeniu i wszystkim, którzy dzielą charyzmat Don Bosco: szukać dusz, służyć młodzieży, oddać wszystko z miłości do Boga.