Герб

Салезіянская кангрэгацыя ў свеце

Салезіянскі герб

Салезіянскі герб — адзін з найбольш значных знакаў ідэнтычнасці Салезіянскай кангрэгацыі. Гэта не толькі інстытуцыйная эмблема і не проста знак прыналежнасці: гэта візуальны сінтэз харызмы Don Bosco, яго духоўнай праграмы і місіі, даверанай салезіянам у Касцёле і ў свеце.

Праз свае сімвалы герб выражае сэрца салезіянскага паклікання: жыць для Бога і для моладзі, асабліва самай беднай і пакінутай, паводле дэвізу, выбранага Don Bosco: Da mihi animas, cetera tolle — «Дай мне душы, усё астатняе забяры».

Паходжанне герба
Салезіянская кангрэгацыя, заснаваная Don Bosco 18 снежня 1859 г., спачатку не мела афіцыйнага герба. У першыя гады для пячаткі Таварыства выкарыстоўвалася выява святога Францішка Сальскага, апекуна Кангрэгацыі, з лацінскім надпісам, які называў Пабожнае Салезіянскае Таварыства. Дэвіз, які тады выкарыстоўваўся, гучаў так: Discite a me quia mitis sum — «Навучыцеся ад Мяне, бо Я лагодны», евангельская спасылка, цалкам адпаведная духу далікатнасці, лагоднасці і душпастырскай любові, уласцівай святому Францішку Сальскаму.
Патрэба ў афіцыйным гербе ўзнікла ў 1884 годзе, падчас будаўніцтва базылікі Найсвяцейшага Сэрца ў Рыме, даверанага Папам Львом XIII Don Bosco. Было вырашана змясціць салезіянскі герб побач з гербамі пап Пія IX і Льва XIII. Першы эскіз прадставіў 12 верасня 1884 г. кс. Antonio Sala Вышэйшай капітуле. Малюнак быў працай прафесара Boidi, выкладчыка тэхнічнага малявання ў калегіі святога Яна Евангеліста ў Турыне і супрацоўніка салезіянаў.
Праект ужо ўтрымліваў асноўныя элементы цяперашняга герба: якар, палаючае сэрца, святога Францішка Сальскага, зорку, лес, горы, пальму, лаўр, вянок з руж, крыж і дэвіз. Don Bosco асабіста ўнёс змены ў некаторыя дэталі, у прыватнасці замяніўшы зорку на версе шчыта прамяністым крыжам. Зорка была захавана ў форме каметы, змешчанай над сэрцам.
Афіцыйны герб упершыню з’явіўся ў цыркуляры Don Bosco ад 8 снежня 1885 г., у свята Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі. З таго часу ён па сутнасці застаецца геральдычным знакам Салезіянскай кангрэгацыі.

Агульнае значэнне
Салезіянскі герб аб’ядноўвае ў адной выяве тэалагальныя цноты, памяць пра Заснавальніка, спасылку на апекуна Таварыства і духоўны кірунак салезіянскай місіі.
Зорка, якар і сэрца адпаведна нагадваюць пра веру, надзею і любоў. Святы Францішак Сальскі адсылае да апостальскага стылю лагоднасці і дабрыні. Лес нагадвае пра Don Bosco і яго паходжанне. Горы паказваюць на пакліканне да святасці. Пальма і лаўр сімвалізуюць узнагароду, абяцаную за вернае, ахвярнае і цнатлівае жыццё. Вянок з руж нагадвае пра прыгажосць і цяжкасці місіі. Крыж, размешчаны на версе, скіроўвае ўсё да Хрыста, крыніцы і завяршэння салезіянскага паклікання.

Зорка: вера
Зорка — сімвал веры, святла, якое арыентуе на шляху. У хрысціянскай традыцыі яна адсылае да прысутнасці Хрыста, святла свету і правадыра чалавецтва. У салезіянскім гербе зорка паказвае, што выхаваўчая і душпастырская справа нараджаецца не з простага чалавечага праекта, а з веры ў Бога і з жадання прывесці моладзь да сустрэчы з Ім.

Якар: надзея
Якар, размешчаны ў цэнтры шчыта, сімвалізуе надзею. Як у марскім жыцці якар забяспечвае ўстойлівасць сярод хваляў, так хрысціянская надзея падтрымлівае сэрца ў выпрабаваннях, цяжкасцях і няпэўнасцях гісторыі.
У салезіянскай традыцыі якар нагадвае, што выхоўваць — гэта заўсёды акт надзеі: надзеі на Бога, на моладзь і на дабро, якое можа ўзрастаць нават у самых крохкіх сітуацыях.

Сэрца: любоў
Палаючае сэрца — сімвал душпастырскай любові. Яно нагадвае пра палымяную любоў Хрыста і пра поўнае ахвяраванне сябе, якое вызначала жыццё Don Bosco.
Салезіянская місія нараджаецца перш за ўсё не з арганізацыі, а з сэрца, якое палае для Бога і для моладзі. Сэрца ў гербе выражае канкрэтную, дзейсную, выхаваўчую і місійную любоў, здольную быць побач асабліва з тымі, хто бедны, адзінокі ці пакінуты.

Святы Францішак Сальскі
Постаць святога Францішка Сальскага нагадвае пра апекуна Кангрэгацыі. Don Bosco хацеў, каб яго сыны называліся салезіянамі, менавіта каб звяртацца да дабрыні, лагоднасці, цярплівасці і апостальскай любові святога біскупа Жэневы.
Пяро і аркуш, якія суправаджаюць яго выяву, нагадваюць таксама пра значэнне апостальства друку, добрага чытання і народнага пашырэння хрысціянскай культуры. Don Bosco надаваў вялікае значэнне камунікацыі і хацеў, каб пісанае слова таксама было сродкам евангелізацыі і выхавання.

Лес
Лес, размешчаны ў ніжняй частцы шчыта, непасрэдна нагадвае пра прозвішча Заснавальніка (па-італьянску «bosco» — лес). Аднак гэта не толькі намінальная спасылка. Ён адсылае да сціплых і правідэнцыйных каранёў Don Bosco, да яго сялянскага паходжання, да прастаты яго сям’і і да канкрэтнай гісторыі, з якой нарадзілася салезіянская місія.
У лесе захоўваецца памяць пра пачаткі: пакліканне, якое выспела ў беднасці, у працы, у простай веры і ў Божых снах.

Горы
Горы, што ўзвышаюцца за лесам, паказваюць на вяршыні хрысціянскай дасканаласці, да якіх пакліканы імкнуцца кожны салезіянін. У біблійнай і духоўнай традыцыі гара — месца сустрэчы з Богам, вобраз узыходжання, ачышчэння і святасці.
У салезіянскім гербе яны нагадваюць, што выхаваўчая місія не можа аддзяляцца ад духоўнага жыцця. Салезіянін пакліканы да святасці ў самым сэрцы місіі, перажываючы сваё пасвячэнне сярод моладзі і для моладзі.

Пальма і лаўр
Пальма і лаўр, пераплеценыя ля падставы шчыта, — знакі перамогі, вернасці, ахвяры і славы. Пальма нагадвае пра мучаніцтва, стойкасць і перамогу Хрыста над смерцю. Вечназялёны лаўр — сімвал гонару, міру і неўміручасці.
Разам яны паказваюць, што салезіянскае жыццё прыносіць плён, калі яно аддадзена. Апостальская плённасць нараджаецца з вернасці, з ахвяры і з гатоўнасці выдаткаваць сваё жыццё дзеля дабра моладзі і дзеля Божага Валадарства.

Вянок з руж
Вянок з руж, змешчаны на версе шчыта, нагадвае пра прыгажосць салезіянскага паклікання і адначасова пра яго патрабаванні. Яго можна чытаць у святле вядомага сну пра альтанку з руж: ружы азначаюць радасць, абяцанне і плённасць місіі; шыпы нагадваюць пра працу, ахвяру і цярплівасць, неабходныя, каб перажываць яе з вернасцю.

Салезіянская місія светлая і радасная, але не пазбаўленая крыжа. Don Bosco вучыць трымаць разам абодва вымяры: прыгажосць дару і цану любові.

Крыж
На вяршыні герба знаходзіцца прамяністы крыж. Гэта не проста ўпрыгожанне, а духоўны цэнтр усёй эмблемы. Усе элементы герба знаходзяць у крыжы свой найглыбейшы сэнс.
Вера, надзея, любоў, салезіянская лагоднасць, выхаваўчая місія, узыходжанне да святасці і ахвяраванне жыцця скіраваныя да ўкрыжаванага і ўваскрослага Хрыста. Крыж нагадвае, што салезіянская справа належыць Яму і ад Яго атрымлівае сілу, святло і плённасць.

Дэвіз: Da mihi animas, cetera tolle
Дэвіз Da mihi animas, cetera tolle — «Дай мне душы, усё астатняе забяры» — найвышэйшы сінтэз салезіянскага духу. Don Bosco хацеў бачыць яго ў гербе, бо пазнаваў у ім праграму свайго жыцця і місіі, даверанай яго сынам.
Гэтыя словы выражаюць абсалютны прыярытэт збаўлення людзей. Яны патрабуюць ставіць у цэнтр моладзь, яе годнасць, яе чалавечы і хрысціянскі рост, яе вечны лёс. Усё астатняе — прэстыж, выгоды, асабістыя інтарэсы, гарантыі — адыходзіць на другі план.
Дэвіз — гэта не дэкаратыўная формула, а духоўны запавет. Ён вызначае сэрца салезіянскага паклікання: цалкам належаць Богу, каб цалкам аддаваць сябе моладзі.

Актуальнасць герба сёння
І сёння салезіянскі герб захоўвае некранутай сваю сімвалічную сілу. Ён нагадвае Кангрэгацыі пра яе паходжанне, ідэнтычнасць і місію. Ён запрашае кожнага салезіяніна жыць верай, надзеяй і любоўю; ісці за Хрыстом шляхам крыжа; пераймаць апостальскую лагоднасць святога Францішка Сальскага; захоўваць сэрца Don Bosco; шукаць святасці ў выхаваўчым і душпастырскім служэнні.
Салезіянскі герб — не толькі адметны знак. Гэта памяць, ідэнтычнасць і місія. Гэта запавет, даверены Кангрэгацыі і ўсім, хто падзяляе харызму Don Bosco: шукаць душы, служыць моладзі, аддаваць усё дзеля любові да Бога.