Eğitim sistemi

Dünyada Salesiyen Cemaati

Don Bosco’nun eğitim sistemi
Don Bosco bir pedagoji incelemesi yazmadı. On yıllar boyunca gençlerle çalıştı, gözlemledi, yönünü düzeltti, deneyimden öğrendi. Onun adını taşıyan eğitim sistemi masa başında doğmadı; çoğu sokaktan, fabrikalardan, hapishanelerden gelen binlerce gençle gündelik temas içinde gelişti. Gerçek yaşamda derin kökleri olan bir sistemdir.

Önleyici Sistem
Don Bosco eğitim yaklaşımını, kendisinin “baskıcı sistem” dediği yaklaşımın karşıtı olarak “Önleyici Sistem” diye adlandırdı. Fark basit ama temeldir: gencin hata yapmasını bekleyip sonra onu cezalandırmak yerine eğitimci önceden onun yanında yer alır, elverişli bir ortam yaratır, olumsuz durumları önler ve büyümeye varlığı ve güveniyle eşlik eder.
Bu sistem üç kelimeye dayanır: akıl, din ve sevecenlik.
Akıl, her kuralın, her isteğin, her sınırın açıklanması ve anlaşılması gerektiğini gösterir. Eğitimci yukarıdan dayatmaz; diyalog kurar, gerekçelendirir, ikna eder. Genç disipline edilecek bir nesne değil, anlayabilen ve seçebilen bir kişidir.
Din yalnızca dindarlık anlamında değil, yaşama anlam ve yön veren bir vizyona gönderme olarak anlaşılmalıdır. Don Bosco bütünsel bir formasyonun ruhsal boyutu göz ardı edemeyeceğine inanıyordu: dışsal bir zorunluluk olarak değil, gencin kendi kimliğini inşa etmesine yardım eden bir öneri olarak.
Sevecenlik belki de en karakteristik terimdir. Yalnızca nazik ya da hoşgörülü olmak anlamına gelmez; gençle saygıdan, yakınlıktan ve onun yaşamına duyulan içten ilgiden oluşan sahici bir ilişki kurmak demektir. Don Bosco gençleri sevmenin yetmediğini, onların bunu hissetmesi gerektiğini söylerdi.

Eğitimci varlık
Don Bosco’nun sisteminin en somut unsurlarından biri, eğitimcinin gençlerin arasında bulunmasıdır. Bir kürsünün ya da gişenin arkasında değil; avlularda, oyunlarda, gayriresmî sohbetlerde. Don Bosco bu tarza “asistans” diyordu, ama gözetim anlamında değil: ilişki kuran ve olumsuz davranışların doğabileceği boşluğu önleyen, katılımcı bir varlıktı.
Bu varlık eğitim ortamını bir aileye benzer bir şeye dönüştürür: insanların birbirini tanıdığı, sevdiği ve birbirine yardım ettiği bir yer.

Hâlâ güncel bir sistem
Aradan yaklaşık iki yüzyıl geçmesine rağmen Önleyici Sistem dünyadaki binlerce Salesiyen kurumunda uygulanmaya devam ediyor. Değişmeden kaldığı için değil, temel ilkeleri değişen ortamlara direndiği için: ilişkinin merkezîliği, kişiye saygı, her gencin büyüme olanaklarına güven, eskimeyen değerlerdir.
Don Bosco temel bir şeyi anlamıştı: sevildiğini ve saygı gördüğünü hisseden bir genç yolun yarısını çoktan almıştır. Eğitimcinin görevi, diğer yarısını yürümesine yardım etmektir.