აღმზრდელობითი სისტემა

სალეზიური კონგრეგაცია მსოფლიოში

Don Bosco-ს აღმზრდელობითი სისტემა
Don Bosco-ს პედაგოგიკის ტრაქტატი არ დაუწერია. ის ათწლეულების განმავლობაში მუშაობდა ახალგაზრდებთან, აკვირდებოდა, ასწორებდა მიმართულებას და გამოცდილებიდან სწავლობდა. აღმზრდელობითი სისტემა, რომელიც მის სახელს ატარებს, საწერ მაგიდასთან არ დაბადებულა, არამედ ათასობით ახალგაზრდასთან ყოველდღიურ ურთიერთობაში გაიზარდა, რომელთაგან ბევრი ქუჩიდან, ქარხნებიდან და ციხეებიდან მოდიოდა. ეს არის სისტემა, რომელსაც რეალურ ცხოვრებაში ღრმა ფესვები აქვს.

პრევენციული სისტემა
Don Bosco-მ თავის აღმზრდელობით მიდგომას „პრევენციული სისტემა“ უწოდა, იმის საპირისპიროდ, რასაც თავად „რეპრესიულ სისტემას“ უწოდებდა. განსხვავება მარტივი, მაგრამ ფუნდამენტურია: იმის ნაცვლად, რომ დაელოდოს, სანამ ახალგაზრდა შეცდება, და შემდეგ დასაჯოს, აღმზრდელი წინასწარ დგება მის გვერდით, ქმნის ხელსაყრელ გარემოს, თავიდან იცილებს უარყოფით სიტუაციებს და ზრდას ყოფნითა და ნდობით ახლავს.
ეს სისტემა სამ სიტყვას ეფუძნება: გონიერება, რელიგია და სიყვარულიანი სიკეთე.
გონიერება ნიშნავს, რომ ყოველი წესი, ყოველი მოთხოვნა, ყოველი შეზღუდვა უნდა იყოს ახსნილი და გაგებული. აღმზრდელი ზემოდან კი არ აიძულებს, არამედ დიალოგს მართავს, ასაბუთებს, არწმუნებს. ახალგაზრდა არ არის დასადისციპლინებელი სუბიექტი, არამედ პიროვნებაა, რომელსაც გაგებისა და არჩევანის უნარი აქვს.
რელიგია არ უნდა გავიგოთ მხოლოდ ღვთისმოსაობის აზრით, არამედ როგორც მითითება ცხოვრების ისეთ ხედვაზე, რომელიც აზრსა და მიმართულებას აძლევს. Don Bosco დარწმუნებული იყო, რომ სრული ფორმაცია სულიერი განზომილების გარეშე შეუძლებელია: არა როგორც გარეგანი ვალდებულება, არამედ როგორც შეთავაზება, რომელიც ახალგაზრდას საკუთარი იდენტობის აგებაში ეხმარება.
სიყვარულიანი სიკეთე ალბათ ყველაზე დამახასიათებელი ტერმინია. ის უბრალოდ თავაზიანობას ან შემწყნარებლობას არ ნიშნავს, არამედ ახალგაზრდასთან ჭეშმარიტი ურთიერთობის დამყარებას, რომელიც პატივისცემით, სიახლოვითა და მისი ცხოვრებისადმი გულწრფელი ინტერესითაა სავსე. Don Bosco ამბობდა, რომ საკმარისი არ არის ახალგაზრდები გიყვარდეს: საჭიროა, რომ მათ ეს იგრძნონ.

აღმზრდელობითი ყოფნა
Don Bosco-ს სისტემის ერთ-ერთი ყველაზე კონკრეტული ელემენტია აღმზრდელის ყოფნა ახალგაზრდებს შორის. არა კათედრის ან სარკმლის მიღმა, არამედ ეზოებში, თამაშებში, არაფორმალურ საუბრებში. Don Bosco ამ სტილს „ასისტენციას“ უწოდებდა, მაგრამ არა ზედამხედველობის აზრით: ეს იყო თანამონაწილე ყოფნა, რომელიც ურთიერთობას ქმნიდა და იმ სიცარიელეს უსწრებდა, რომელშიც შეიძლება უარყოფითი ქცევა დაიბადოს.
ეს ყოფნა აღმზრდელობით გარემოს ოჯახის მსგავს რამედ გარდაქმნის: ადგილად, სადაც ერთმანეთს იცნობენ, ერთმანეთი უყვართ და ერთმანეთს ეხმარებიან.

ჯერ კიდევ აქტუალური სისტემა
თითქმის ორი საუკუნის შემდეგაც პრევენციული სისტემა კვლავ გამოიყენება ათასობით სალეზიურ დაწესებულებაში მთელ მსოფლიოში. არა იმიტომ, რომ უცვლელი დარჩა, არამედ იმიტომ, რომ მისი ძირითადი პრინციპები კონტექსტების ცვლილებას უძლებს: ურთიერთობის ცენტრალური ადგილი, პიროვნების პატივისცემა და ყოველი ახალგაზრდის ზრდის შესაძლებლობებისადმი ნდობა ღირებულებებია, რომლებიც არ ბერდება.
Don Bosco-მ რაღაც არსებითი გაიგო: ახალგაზრდას, რომელიც თავს საყვარლად და პატივცემულად გრძნობს, გზის ნახევარი უკვე გავლილი აქვს. აღმზრდელის ამოცანაა, დაეხმაროს მას მეორე ნახევრის გავლაში.