Hệ thống giáo dục

Tu hội Salêdiêng trên thế giới

Hệ thống giáo dục của Don Bosco
Don Bosco không viết một khảo luận về sư phạm. Ngài đã làm việc với các thiếu niên trong nhiều thập niên, đã quan sát, đã điều chỉnh, đã học hỏi từ kinh nghiệm. Hệ thống giáo dục mang tên ngài không ra đời trên bàn giấy, nhưng đã lớn lên trong sự tiếp xúc hằng ngày với hàng ngàn người trẻ, nhiều em trong số đó đến từ đường phố, từ nhà máy, từ nhà tù. Đó là một hệ thống có gốc rễ sâu xa trong cuộc sống thực tế.

Hệ thống Dự phòng
Don Bosco gọi phương pháp giáo dục của ngài là “Hệ thống Dự phòng”, đối lập với điều chính ngài gọi là “hệ thống trấn áp”. Sự khác biệt thật đơn giản nhưng nền tảng: thay vì chờ người trẻ phạm lỗi rồi mới trừng phạt, nhà giáo dục đứng bên cạnh em từ trước, tạo nên một môi trường thuận lợi, phòng ngừa những tình huống tiêu cực và đồng hành với sự trưởng thành bằng sự hiện diện và niềm tin tưởng.
Hệ thống này dựa trên ba từ: lý trí, tôn giáo và lòng mến thương.
Yếu tố lý trí có nghĩa là mọi quy định, mọi yêu cầu, mọi giới hạn đều phải được giải thích và hiểu rõ. Nhà giáo dục không áp đặt từ trên xuống, nhưng đối thoại, giải thích lý do, thuyết phục. Người trẻ không phải là đối tượng để kỷ luật, nhưng là một con người có khả năng hiểu biết và lựa chọn.
Yếu tố tôn giáo không nên được hiểu theo nghĩa thuần túy sùng mộ, nhưng như sự quy chiếu về một quan niệm sống đem lại ý nghĩa và định hướng. Don Bosco xác tín rằng một nền đào tạo toàn diện không thể bỏ qua chiều kích thiêng liêng: không phải như một nghĩa vụ bên ngoài, nhưng như một đề nghị giúp người trẻ xây dựng căn tính của mình.
Yếu tốlòng mến thương có lẽ là từ đặc trưng nhất. Nó không chỉ đơn giản có nghĩa là tử tế hay dễ dãi, nhưng là thiết lập với người trẻ một mối quan hệ đích thực, được làm nên bằng sự quý trọng, sự gần gũi, sự quan tâm chân thành đến cuộc sống của em. Don Bosco nói rằng yêu thương người trẻ thôi thì chưa đủ: các em phải cảm nhận được mình đang được yêu thương.

Sự hiện diện giáo dục
Một trong những yếu tố cụ thể nhất trong hệ thống của Don Bosco là sự hiện diện của nhà giáo dục giữa các thiếu niên. Không phải sau bục giảng hay sau quầy làm việc, nhưng ở sân chơi, trong các trò chơi, trong những cuộc trò chuyện thân mật. Don Bosco gọi phong cách này là “trợ giúp” (assistenza), nhưng không theo nghĩa canh chừng: đó là một sự hiện diện tham dự, tạo nên mối quan hệ và phòng ngừa khoảng trống nơi có thể nảy sinh những hành vi tiêu cực.
Sự hiện diện này biến môi trường giáo dục thành một điều gì đó giống như một gia đình: một nơi người ta biết nhau, yêu thương nhau, giúp đỡ nhau.

Một hệ thống vẫn còn thời sự
Sau gần hai thế kỷ, Hệ thống Dự phòng vẫn tiếp tục được thực hành trong hàng ngàn công cuộc Salêdiêng trên thế giới. Không phải vì nó vẫn y nguyên không đổi, nhưng vì các nguyên tắc nền tảng của nó đứng vững trước sự thay đổi của các bối cảnh: vị trí trung tâm của mối quan hệ, sự tôn trọng con người, niềm tin vào khả năng trưởng thành của mỗi người trẻ là những giá trị không bao giờ cũ.
Don Bosco đã hiểu một điều thiết yếu: một người trẻ cảm thấy mình được yêu thương và tôn trọng thì đã đi được một nửa con đường. Nhiệm vụ của nhà giáo dục là giúp em đi nốt nửa còn lại.