Sistemi edukativ

Kongregata Saleziane në botë

Sistemi edukativ i Don Bosco
Don Bosco nuk shkroi një traktat pedagogjie. Punoi me djemtë për dekada, vëzhgoi, korrigjoi drejtimin, mësoi nga përvoja. Sistemi edukativ që mban emrin e tij nuk lindi në tryezë, por u rrit në kontaktin e përditshëm me mijëra të rinj, shumë prej të cilëve vinin nga rruga, nga fabrikat, nga burgjet. Është një sistem me rrënjë të thella në jetën reale.

Sistemi Parandalues
Don Bosco e quajti qasjen e tij edukative „Sistem Parandalues”, në kundërvënie me atë që ai vetë e quante „sistem shtypës”. Dallimi është i thjeshtë, por themelor: në vend që të presë që djali të gabojë për ta ndëshkuar më pas, edukatori i qëndron pranë që përpara, krijon një mjedis të favorshëm, parandalon situatat negative dhe e shoqëron rritjen me prani dhe besim.
Ky sistem mbështetet mbi tri fjalë: arsye, fe dhe dashamirësi.
Arsyeja tregon se çdo rregull, çdo kërkesë, çdo kufi duhet shpjeguar dhe kuptuar. Edukatori nuk imponon nga lart, por bashkëbisedon, motivon, bind. Djali nuk është një subjekt për t’u disiplinuar, por një person i aftë të kuptojë dhe të zgjedhë.
Feja nuk duhet kuptuar në kuptimin thjesht devocional, por si referim ndaj një vizioni të jetës që i jep kuptim dhe drejtim. Don Bosco ishte i bindur se një formim i plotë nuk mund të bënte pa përmasën shpirtërore: jo si detyrim i jashtëm, por si propozim që e ndihmon të riun të ndërtojë identitetin e vet.
Dashamirësia është ndoshta termi më karakteristik. Nuk do të thotë thjesht të jesh i sjellshëm ose zemërbutë, por të vendosësh me djalin një marrëdhënie të vërtetë, të bërë me vlerësim, afërsi dhe interes të sinqertë për jetën e tij. Don Bosco thoshte se nuk mjafton t’i duash të rinjtë: duhet që ata ta ndiejnë këtë.

Prania edukative
Një nga elementet më konkrete të sistemit të Don Bosco është prania e edukatorit mes djemve. Jo pas një katedre apo një sporteli, por në oborre, në lojëra, në bisedat joformale. Don Bosco e quante këtë stil „asistencë”, por jo në kuptimin e mbikëqyrjes: ishte një prani pjesëmarrëse, që krijonte marrëdhënie dhe parandalonte zbrazëtinë ku mund të lindin sjelljet negative.
Kjo prani e shndërron mjedisin edukativ në diçka të ngjashme me një familje: një vend ku njerëzit njihen, duhen dhe ndihmojnë njëri-tjetrin.

Një sistem ende aktual
Pas gati dy shekujsh, Sistemi Parandalues vazhdon të praktikohet në mijëra vepra saleziane në botë. Jo sepse ka mbetur i pandryshuar, por sepse parimet e tij themelore u rezistojnë ndryshimeve të kontekstit: qendërsia e marrëdhënies, respekti për personin, besimi në mundësitë e rritjes së çdo të riu janë vlera që nuk plaken.
Don Bosco kishte kuptuar diçka thelbësore: një djalë që ndihet i dashur dhe i respektuar e ka bërë tashmë gjysmën e rrugës. Detyra e edukatorit është ta ndihmojë të bëjë gjysmën tjetër.